Thuộc về tổng Thượng-ấm, châu Sơn-dương có một cái gò đất, tục gọi là Gò-thần.
Cổ lai, dân tổng không người nào dám bén mảng đến đấy chém tre, ngả gỗ hay đốt phá gì cả.
Thế mà, một ngày kia, mãn lính về làng, bếp Nai, vì tham chỗ đất tốt, dám quả quyết phát Gò-thần để tra lúa. Bà con can ngăn hết lẽ, bếp Nai cứ khăng-khăng ý mình, lại cam-đoan rằng nếu xẩy ra tai nạn gì, bác ta xin chịu hoàn-toàn trách-nhiệm.
Trước thái-độ ngang bướng ấy, mọi người đành chịu bó tay, chờ sự phi thường mà họ chắc trước thế nào rồi cũng không tránh được.
Nhất là các cô gái chưa chồng, mỗi lần thấy anh chàng bảnh trai nọ vác dao, rìu đi qua, lại càng chỉ-trỏ bàn-tán dữ lắm. Cô nào không tơ vương hoặc đã bị bếp Nai hờ-hững thì dèu môi bĩu miệng, cho anh ta là một kẻ ngỗ-ngược xằng, có ngày lo không trắng mắt sớm ! Còn những cô đã cùng bếp Nai hát một đôi lần, đều không bình-luận gì, nhưng trong lòng đều lấy làm băn-khoăn lo-ngại và thường kiếm những lời tha-thiết can ngăn anh ta.
Dù chê trách, dù khuyên-lơn, anh chàng chỉ cười nụ, ưỡn cái ngực nhà binh một cách bệ-vệ, ra dáng ta đây chẳng cần gì !...
Rồi nương cứ phát, hạt giống cứ tra. Đất tốt, lại thêm có mầu tro, nên ngoảnh đi ngoảnh lại, lúa đã xanh rờn, rồi đâm bông rồi kết quả...
Một buổi chiều, bếp Nai nhàn rỗi việc, vác dao ra thăm nương, thì thấy lúa bị nát nhiều chỗ mà, trên mặt đất mềm, dấu chân hãy còn tươi :
— Vậy, có lợn về quấy nè ! Tối hôm nay phải thức keng mới được !
Lập tức chàng ta lẩn vào gò, chém mấy tàu lá cọ và mấy cành tre gai, dựng sơ cái túp nhỏ trên bờ nương để sẵn.
Đêm đến, chờ khuya khuya, bếp Nai lẳng lặng thắt dao, vác súng ra đi. Một mình ngồi trong chòi canh, bác bếp chú hết tinh-thần vào sự trông nghe...
Trời tối như mực...
Trước mặt bếp Nai, rừng ruộng, núi đồi, chỉ là một cái hốc sâu đen tối. Trong khoảng mịt-mù, anh lắng nghe tiếng gió thét đầu cành, sương gieo ngọn cỏ, giòng ngòi róc-rách chẩy như tiếng nói thầm đâu đó...
Thời khắc qua.
Bếp Nai, ngồi rình đã lâu lắm, dần dần thấy mỏi mệt, rồi thiu thiu ngủ...
Gió vẫn thổi, sương vẫn rơi, giòng ngòi cô-tịch vẫn chẩy âm-thầm trong đêm tối.
Đột nhiên, bếp Nai ngồi nhỏm dậy và lắng tai nghe.
Thì ra, ngoài những tiếng động rất quen của đêm rừng, bếp Nai vừa thấy một tiếng gì khác thường. Tiếng ấy, trước còn dụt-dè, sau mạnh-bạo và rõ-rệt hẳn... tiếng lúa bị quần rạo-rạt, tiếng răng nhai khăm-khặp, tiếng thở phì-phào... Đích rồi ! có thế chứ ! Quen mùi cũ, con lợn lại lần về phá hại...
Bếp Nai mở cò nạp đạn, rón rén bò ra khỏi chòi. Anh nín thở, lắng nghe, vượt lên mấy bước, dừng lại, chống tay nghển cổ nhìn. Lòng bếp Nai mừng khấp khởi...
Con lợn vẫn mải ăn. Rồi, hai đằng chỉ còn cách nhau độ hai mươi bước. Tiếng răng nhai lúa động vụt cái im bặt. Bếp Nai nằm rạp xuống. Con lợn đánh hơi rầm-rĩ. Lâu lâu, chừng không ngờ vực gì nữa, nó lại bắt đầu nhai chộp choạp. Bếp Nai sẽ-sẽ vực dậy, quì gối, tì súng lên vai ngắm... « Đoàng »... tiếng nổ xé tan cái lặng lẽ... tiếng lợn hộc... tiếng cỏ tranh động roàn-roạt... Đồng-thời, khẩu súng bẵng đi đâu mất. Bếp Nai choáng người. Xưa nay có thế bao giờ !
Trời sáng.
Trên đỉnh núi phương Đông, mây trắng lấp-lánh như mầu bạc mới. Rừng cây mờ mờ trong sương trắng. Không-khí mát lạnh, rung lên vì những tiếng chim đua hót...
Bếp Nai cúi nhìn. Trong đám lúa bị giầy xéo, vết máu còn tươi. Những dấu chân in mặt đất rõ mồn-một. Vậy mà lạ thay ! Ngoài mảnh nương, không thấy gì nữa, cả khẩu súng cũng chẳng biết bắn đi đằng nào !
Bếp Nai vừa bực mình vừa hổ thẹn, một mạch về nhà. Nấu cơm ăn xong, anh định trở ra nương lượt nữa, thì đầu óc anh bỗng choáng-váng, tinh-thần anh bàng-hoàng, anh phải vào giường nằm...
Ngoài cửa, chợt có hai người đàn-bà gọi to lên rằng :
« Bếp Nai ! Bếp Nai sao dám bắn chết lợn của ta ? »
— Có lợn không giữ để phá lúa của tôi, chẳng bắn chết thì sao !
Hai người giận lắm, vớ gậy đập đánh bếp Nai túi-bụi. Anh hoảng kinh, nhẩy mạnh vào trong nhà...
Thì ra một giấc chiêm bao. Bếp Nai ngẫm nghĩ : « cứ như lời thần mộng, con lợn rừng hẳn đã chết rồi.
Anh vội ra ngòi, vớt nước rửa mặt, đoạn rủ thêm hai người bạn thân nữa cùng nhau lên nương tìm.
Theo dấu chân, vết máu, ba người biết rằng sau khi bị đạn, con lợn rừng nhẩy phóng vào búi tranh nhưng cớ sao tìm-tòi mãi, chỉ thấy có một tảng đá mốc ? Ba người nhìn nhau lấy làm lạ. Bếp Nai chém một đoạn nứa tép làm điếu, rủ bạn hãy cùng ngồi lên tảng đá hút thuốc đã. Một người bỗng nói to lên rằng :
— Quái lạ ! hòn đá này sao lắm ve thế ?
— Ừ nhỉ ! mà con nào cũng béo núc-ních, to bằng hạt ngô một.
— Lần thứ nhất thấy thế này vậy. Ve có ở đá bao giờ. Nó chỉ bám vào nai lợn để hút máu. Lỡ con nào bị chết, máu đọng và nguội nó mới chịu nhả mà thôi. Điều ấy các bác hẳn rõ chứ ?
— Ai còn lạ gì. Nhưng thôi, tìm lợn không thấy, ta hãy xét khẩu súng đã.
Bếp Nai chịu là phải. Ba người lại tìm đến quá trưa, mới thấy khẩu súng ở bờ ngòi, cách nương lúa có đến bốn cột giây thép.
Mất cái hi vọng chén sơn hào, ba người tiu nghỉu kéo nhau về.
Năm hôm sau. Lúa đã chín đỏ. Bếp Nai đem lạt giang, đòn sóc liềm ra cắt gánh về.
Hôm ấy, tuy đã cuối thu mà nắng vẫn gắt như mùa hè. Vầng Thái-dương chói lọi trên vòm trời trong biếc. Giải Lịch-sơn lờ mờ sau đám hơi nóng bốc ngùn ngụt. Ánh nắng nhẩy nhót trong đám lá cây rung trước gió. Vẻ thu chỉ biểu lộ trên mấy đám cỏ gà cằn cỗi, trên cái mầu vàng nhuộm ố sắc cây xanh, trong luồng gió hanh bao thổi hút nhựa, đốt cháy cả thảo mộc. Những con ruồi, con rĩn bay lao xao, bay cố lấy một ngày cùng tận nữa, để rồi rũ xuống, lẫn với cát bụi...
Trong không khí lặng-lẽ, phảng-phất cái buồn của sự tàn-tạ.
Bếp Nai vẫn làm mải-miết, nhưng chốc chốc lại ra bờ nương ngồi nghỉ, hút một hơi thuốc, uống một hụm nước, hoặc kéo mảnh vải gai lau mặt, vẩn-vơ nhìn lá rụng mây bay. Tự nhiên, chàng ta phồng lỗ mũi hít mạnh không khí chung quanh :
« Quái ! Gì như mùi chuột chết ấy nhỉ ? »
Thật thế, một mùi hôi thối nồng nàn theo chiều gió bay lại. Bếp Nai chợt nghĩ đến con lợn rừng.
Anh đứng phắt dậy, lại theo lối tìm hôm nọ, lẩn vào búi tranh. Đến trước hòn đá mốc, bếp Nai đứng lặng đi, mắt giương to, mồm há hốc tỏ ra vẻ kinh ngạc vô cùng. Anh khẽ liếc mắt nhìn quanh, đằng hắng lên mấy tiếng, thử xem mình tỉnh thực hay mê.
— Trời ơi, có lẽ nào thế ?
— Cái gì đấy, bác bếp ?
Bếp Nai giật mình quay lại, thì hai người bạn thân của anh cũng vừa ở ngoài nương bước vào.
— Này, các anh ! Có phải hôm vừa rồi, ba chúng ta ngồi hút thuốc trên một hòn đá không nhỉ ?
— Sao anh hỏi dớ-dẩn thế ?
— Nhưng có phải thế không đã ?
— Phải ! Lúc ra về, chính anh còn gác cái điếu cầy vào cạnh hòn đá ấy mà lại.
— Giờ các anh thử nhìn lại hòn đá ấy xem nào.
Hai người tiến đến cạnh chỗ bếp Nai đứng, vừa nghển cổ nhìn theo tay anh chỉ, bỗng kêu thất-thanh :
— Ồ lạ ! Lạ quá nhỉ !
Lạ thật! Tảng đá mốc meo ba người vừa ngồi hút thuốc hôm nọ, giờ đã biến thành một đống ròi lúc-nhúc trên bãi thịt nát thối-tha...