Thích An Kỳ ở Tế Nam, vốn phóng túng, thích đi chơi kỹ nữ. Vợ ông là Lâm thị, đẹp mà hiền, can ngăn khéo nhưng ông không nghe.
Gặp lúc quân phương Bắc kéo vào, Lâm thị bị bắt đi. Tối ngủ dọc đường, tên lính muốn xâm phạm. Lâm giả vờ ưng thuận. Tình cờ tên lính để dao bên đầu giường, nàng vội rút dao tự cắt cổ chết; tên lính vứt xác ngoài đồng. Hôm sau, đại quân nhổ trại đi. Có người báo Lâm đã chết, Thích đau xót đến nơi. Nhìn, còn thoi thóp. Ông cõng về, mắt nàng dần động; rồi khẽ nhăn mặt rên; ông đỡ cổ nàng, dùng ống tre nhỏ giọt nước cháo cho uống, nuốt được. Thích vuốt ve nàng nói: "Nếu nàng sống được, ta mà phụ nàng ắt gặp hung họa!" Nửa năm sau, Lâm bình phục như cũ; chỉ có đầu bị vết sẹo ở cổ kéo, luôn nghiêng về bên trái. Thích không cho là xấu, thương yêu hơn xưa. Từ đó dứt hẳn thói đi chơi ngõ hẻm.
Lâm tự thấy hình dung xấu, định sắm thiếp cho chồng; Thích nhất mực không chịu. Ở với nhau mấy năm, Lâm không sinh nở, bèn khuyên ông nạp tỳ nữ. Thích nói: "Ta đã thề không hai lòng, quỷ thần lẽ nào không nghe? Dẫu không nối dõi, cũng là mệnh ta. Nếu chưa đáng tuyệt tự, nàng lẽ nào già mà không sinh được?"
Lâm bèn giả bệnh, để Thích ngủ một mình; sai tỳ nữ Hải Đường ôm chăn nằm dưới giường ông. Lâu sau, nàng lén hỏi tỳ nữ chuyện ban đêm. Tỳ nữ nói không có gì. Lâm không tin. Đến đêm, dặn tỳ nữ đừng ở lại, tự đến chỗ tỳ nữ nằm. Chốc lát, nghe hơi thở ngủ trên giường đã đều, nàng lén dậy lên giường sờ ông. Thích tỉnh hỏi là ai. Lâm thì thầm: "Em là Hải Đường." Thích từ chối: "Ta có thề, không dám thay đổi. Như những năm trước, còn phải để ngươi chạy đến sao?" Lâm bèn xuống giường ra ngoài.
Thích từ đó ngủ một mình. Lâm sai tỳ nữ giả danh mình đến với ông. Thích nghĩ vợ xưa nay chưa từng làm khách không mời, ngờ vực. Sờ cổ, không có vết, biết là tỳ nữ, lại quát. Tỳ nữ xấu hổ lui. Sáng ra, ông kể lại với Lâm, bảo mau gả tỳ nữ đi. Lâm cười: "Chàng cũng đừng quá chấp. Nếu được một đứa con trai, cũng là may mắn lắm." Thích nói: "Nếu trái thề, quỷ thần sẽ trách, còn mong nối dõi sao?"
Hôm sau Lâm cười nói với Thích: "Nhà nông ấy mà, mầm với bông thì không biết được, nhưng lệ gieo trồng thì không thể trái. Tối nay đến kỳ cày cấy rồi." Thích cười hiểu. Tối đến, Lâm tắt nến, gọi tỳ nữ, bảo nằm trong chăn mình. Thích vào, đến bên giường, đùa: "Tá điền đến rồi. Rất thẹn là cuốc xẻng không sắc, phụ ruộng tốt này." Tỳ nữ không nói. Việc diễn ra, tỳ nữ nói nhỏ: "Chỗ kín em hơi sưng, mạnh quá không chịu nổi!" Thích dịu dàng thương tình. Xong việc, tỳ nữ giả vờ dậy đi tiểu, Lâm đổi chỗ. Từ đó mỗi khi gặp lúc nguyệt sự của tỳ nữ, nàng lại làm một lần như thế, mà Thích không biết.
Chẳng bao lâu, bụng tỳ nữ động thai. Lâm luôn bảo nàng ngồi yên, không cho hầu hạ trước mặt. Cố ý nói với Thích: "Thiếp khuyên chàng nạp tỳ mà chàng không nghe. Giả như hôm ấy chàng nhầm là thiếp, tin rồi giao hợp mà có thai, thì sẽ ra sao?" Thích nói: "Giữ con, bán mẹ." Lâm bèn không nói nữa.
Chẳng bao lâu, tỳ nữ sinh một con trai. Lâm thầm mua bà vú, bế về nhà mẹ đẻ nuôi. Bốn năm năm sau, lại sinh một trai một gái. Con trai lớn tên Trường Sinh, đã bảy tuổi, học ở nhà ngoại. Lâm cứ nửa tháng lại viện cớ về thăm cha mẹ, đến xem một lần. Tỳ nữ càng lớn tuổi, Thích thường giục gả đi. Lâm đều ừ.
Tỳ nữ ngày ngày nhớ con, Lâm theo ý nguyện, lén cho nàng búi tóc (làm lễ xuất giá), đưa về nhà mẹ. Nói với Thích: "Ngày ngày chàng bảo thiếp gả Hải Đường, nhà mẹ có một nghĩa nam, đã gả rồi." Lại mấy năm, con cái đã lớn. Gặp sinh nhật Thích, Lâm sắp trước bày tiệc, đợi bạn bè khách khứa. Thích than: "Năm tháng vút qua, bỗng đã nửa đời. May đều khỏe mạnh, nhà cũng không đến nỗi đói rét. Chỉ thiếu một chút trước gối." Lâm nói: "Chàng cố chấp, không theo lời thiếp, còn oán ai? Nhưng muốn có con trai, hai đứa cũng chẳng khó, huống một đứa?" Thích mở mặt cười: "Đã bảo không khó, mai xin hai trai." Lâm nói: "Dễ thôi, dễ thôi!"
Sáng sớm, nàng sai thắng xe đến nhà mẹ, trang điểm nghiêm chỉnh cho các con, chở cùng về. Vào cửa, bảo đứng thành hàng như đàn nhạn, gọi cha, dập đầu chúc thọ. Lạy xong đứng dậy, nhìn nhau cười đùa. Thích kinh ngạc không hiểu. Lâm nói: "Chàng xin hai trai, thiếp thêm một gái." Rồi mới kể rõ đầu đuôi. Thích mừng nói: "Sao không nói sớm?" Đáp: "Nói sớm, sợ tuyệt người mẹ. Nay con đã nên người, còn tuyệt được sao?" Thích cảm động tột cùng, nước mắt không cầm được. Bèn đón tỳ nữ về, cùng già đến cùng.
Xưa có hiền cơ, như Lâm thị có thể gọi là bậc thánh!
