Mã Vĩnh người nước Tề. Là người tham, vô lại, trong nhà luôn trống rỗng, người làng đùa gọi là "Ngạ quỷ". Hơn ba mươi tuổi, càng nghèo, áo trăm mảnh vá như chim cút, hai tay khoanh trước vai, ra chợ giật đồ ăn. Người ta đều bỏ, không thèm kể.
Trong huyện có ông họ Chu, hồi trẻ mang vợ ở chợ Ngũ Đô, làm nghề không đẹp. Lúc già về quê, bị hàng sĩ phu chê bai nhiều; nhưng Chu giữ hạnh trong sạch làm điều thiện, người ta mới dần lễ phép với ông. Một hôm, gặp Mã giật đồ ăn không trả, bị người bán hàng làm khổ. Ông thương, trả tiền thay. Dẫn về, cho mấy trăm đồng làm vốn. Mã đi, không chịu mưu sinh, ngồi ăn. Chẳng bao lâu hết tiền, lại theo đường cũ. Nhưng thường sợ gặp Chu, nên đi đến Lâm Ấp. Tối ngủ ở học cung, đêm đông lạnh buốt, thường bẻ tua trên đầu tượng thánh hiền mà hơ ván thờ. Quan học biết, giận muốn trị tội. Mã van xin tha, nguyện sinh tiền cho thầy. Quan học vui, thả đi.
Mã dò xem một sinh viên giàu có, đến cửa đòi tiền, cố khiêu khích cho họ giận; rồi tự rạch dao, vu cáo kiện lên học cung. Quan học đòi hối lộ nặng mới thôi không trình lên bãi chức. Các sinh viên vì thế cùng phẫn nộ, kiện nhau trước huyện lệnh. Huyện lệnh dò biết sự thật, đánh bốn mươi roi, gông cổ, ba ngày thì chết.
Đêm ấy, ông Chu mộng thấy Mã mũ áo chỉnh tề đi vào, nói: "Phụ đại ơn của ông, nay đến báo đáp." Tỉnh dậy, người thiếp sinh con trai. Ông Chu biết là Mã, đặt tên là Mã nhi. Nhỏ không thông minh, nhưng mừng là đọc được. Hơn hai mươi tuổi, hết sức lo liệu, được vào học huyện. Sau đi thi trọ quán, ban ngày nằm giường, thấy trên vách dán toàn bài văn cũ; xem, có đề bốn câu "Khuyển chi tính", sợ khó, đọc rồi ghi nhớ. Vào trường, đúng đề ấy, chép lại, được hạng ưu, ăn lộc.
Hơn sáu mươi, bổ làm huấn đạo Lâm Ấp. Làm quan mấy năm, chưa từng có một người bạn đạo nghĩa. Chỉ khi trong tay áo lấy ra tiền thì cười như chim cốc; không thì lông mi dài một tấc, nghiêm nghị như không quen biết. Có lần quan huyện vì lỗi nhỏ của sinh viên phán phạt nhẹ, ông liền tra khảo tàn khốc như trị trộm cướp. Có người kiện sĩ tử, thì nhà giàu liền đến gõ cửa. Nhiều chuyện như thế, các sinh viên không chịu nổi.
Gần bảy mươi tuổi, thân phình to điếc lác, thường hỏi người tìm thuốc nhuộm râu đen. Có một sinh viên cuồng, thái rễ thiến thảo lừa ông. Sáng ra cùng xem, mặt ông như tượng Linh Quan trong miếu. Ông giận lớn, bắt sinh viên; sinh viên đã trốn từ đêm. Vì thế khí uất kết trong lòng, mấy tháng thì chết.
