Lưu Tử Cố ở Hải Châu, mười lăm tuổi đến đất Cái thăm cậu. Thấy trong một tiệm tạp hóa có cô gái đẹp không ai sánh, lòng yêu mến. Chàng lén đến tiệm, thác lời mua quạt. Cô gái liền gọi cha. Cha ra, chàng cụt hứng, đành trả giá thiệt mà lui. Từ xa thấy người cha đi nơi khác, chàng lại tới. Cô toan đi tìm cha, chàng ngăn: "Không cần, chỉ nói giá, tôi không tiếc tiền." Cô theo lời, nói giá cao. Chàng không nỡ cãi, trả tiền rồi đi. Hôm sau lại đến, lại như thế. Đi được vài bước, cô đuổi theo gọi: "Quay lại! Vừa rồi thiếp nói dối, giá quá cao." Rồi trả lại một nửa tiền. Chàng càng cảm kích sự thành thật của cô, thấy rảnh là đến, thành quen dần. Cô hỏi: "Lang quân ở đâu?" Chàng nói thật. Chàng hỏi lại, cô tự nói: "Họ Diêu." Lúc ra về, món đồ chàng mua, cô lấy giấy gói gọn, rồi lấy lưỡi liếm dán lại. Chàng ôm về, không dám mở, sợ làm hỏng vết lưỡi ấy. Chừng nửa tháng, bị đầy tớ dòm thấy, ngầm cùng cậu ép chàng về nhà. Lòng chàng nhớ nhung bứt rứt không yên. Những khăn thơm, phấn son đã mua, chàng cất kín trong một cái rương, lúc không ai thì đóng cửa tự kiểm một lượt, chạm vật nào lại ngẩn nghĩ vật ấy.
Năm sau, chàng lại đến Cái, hành lý vừa cởi đã chạy tới chỗ cô; đến nơi thì tiệm đóng cửa, thất vọng quay về. Vẫn nghĩ chắc tạm ra ngoài, sớm hôm sau lại đến, đóng như cũ. Hỏi hàng xóm, mới biết họ Diêu vốn người Quảng Ninh, vì buôn bán lãi mỏng nên tạm về; cũng không rõ khi nào trở lại. Chàng thần trí hoảng loạn. Ở mấy ngày, buồn bã trở về. Mẹ bàn hôn sự, chàng nhiều lần cản, mẹ lấy làm lạ và giận. Đầy tớ lén kể chuyện xưa cho mẹ, mẹ càng canh giữ, đường đi Cái từ đó dứt. Chàng thẫn thờ ăn ngủ sút dần. Mẹ lo nghĩ hết cách, nghĩ chi bằng thuận ý con. Bèn chọn ngày sắm hành trang, cho đi Cái, gửi lời nhờ cậu làm mối. Cậu liền nhận lời đến nhà họ Diêu. Quá một lúc về, nói với chàng: "Việc không thành rồi! A Tú đã hứa gả người Quảng Ninh."
Chàng cúi đầu thất vọng, lòng như tro nguội. Về nhà, ôm rương khóc thút thít, lại lòng ngập ngừng, mong trong thiên hạ có người giống nàng. Gặp lúc mối đến, ca ngợi con gái họ Hoàng ở Phục Châu. Chàng sợ không đúng, sai ngựa đến Phục. Vào cửa tây, thấy một nhà quay về hướng bắc, hai cánh cửa hé mở, trong có một cô gái, giống A Tú lạ lùng. Chàng nhìn lại, cô vừa đi vừa ngoảnh nhìn rồi vào, thật không sai. Chàng xúc động lớn, bèn thuê nhà láng giềng phía đông, hỏi kỹ biết là họ Lý. Nghĩ đi nghĩ lại: trong thiên hạ lẽ nào có người giống đến thế? Ở mấy ngày, không có cớ gì tiếp cận, chỉ ngày ngày chăm chăm rình cửa, mong cô ra lần nữa. Một hôm, mặt trời vừa xế, cô quả ra. Chợt thấy chàng, cô quay người chạy, đưa tay chỉ phía sau; lại đưa bàn tay lên trán, rồi vào. Chàng mừng khôn xiết, nhưng không hiểu. Suy nghĩ hồi lâu, tản bộ ra sau nhà, thấy một mảnh vườn hoang rộng vắng, phía tây có bức tường thấp, chỉ ngang vai. Chàng bỗng sáng ra, bèn ngồi xổm trong cỏ sương.
Lâu sau, có người ló đầu trên tường, nói nhỏ: "Đến chưa?" Chàng vâng, đứng dậy. Nhìn kỹ, đúng là A Tú. Chàng đau xót lớn, nước mắt rơi như dây. Cô ngăn tường nghiêng người, lấy khăn lau nước mắt cho chàng, an ủi hết lời. Chàng nói: "Trăm kế không thành, tự cho đời này hết, ngờ đâu còn có đêm nay? Nhưng sao nàng ở đây?" Đáp: "Họ Lý là biểu thúc của thiếp." Chàng xin vượt tường. Cô nói: "Chàng về trước, cho người theo ngủ chỗ khác, thiếp sẽ tự đến." Chàng theo lời, ngồi chờ. Một lát, cô lặng lẽ vào, trang sức không lộng lẫy, áo quần vẫn như xưa. Chàng kéo ngồi, kể hết gian nan. Hỏi: "Nàng đã hứa gả, sao chưa về nhà chồng?" Cô nói: "Lời nói thiếp đã nhận sính lễ là dối. Cha thiếp cho là đường xa, không muốn kết thông gia với công tử, có lẽ nhờ cậu chàng nói dối để chàng dứt hy vọng thôi." Rồi cùng nằm, trăm vẻ ân cần, niềm hoan lạc tiếp đón, khó nói hết. Canh tư vội dậy, qua tường đi. Chàng từ đó không còn để ý đến họ Hoàng, ở lại quên về, cả tháng không về.
Một đêm, đầy tớ dậy cho ngựa ăn, thấy trong phòng đèn còn sáng; nhòm vào, thấy A Tú, rất kinh hãi. Nhưng không dám nói với chủ, sáng ra hỏi thăm nơi chợ, mới về hỏi chàng: "Đêm qua người qua lại với công tử là ai?" Chàng ban đầu giấu. Đầy tớ nói: "Nhà này vắng vẻ, là ổ hồ ly và ma, công tử nên tự quý trọng. Nữ lang nhà Diêu kia, sao đến đây?" Chàng mới ngượng nói: "Tây lân là biểu thúc nàng, có gì đáng ngờ?" Đầy tớ nói: "Tôi đã dò kỹ: láng giềng phía đông chỉ có một bà góa, nhà phía tây có một đứa con còn nhỏ, không có người thân thích. Người gặp ấy hẳn là ma quỷ; nếu không, sao áo quần mấy năm mà chưa đổi? Hơn nữa mặt quá trắng, hai má hơi gầy, lúc cười không có má lúm, không đẹp bằng A Tú." Chàng nghĩ đi nghĩ lại, rất sợ: "Vậy làm sao?" Đầy tớ mưu rình khi cô đến, cầm binh khí vào cùng đánh.
Chiều tối, cô đến, bảo chàng: "Biết chàng nghi, nhưng thiếp cũng không có ý gì khác, chỉ là trả cho xong duyên cũ." Lời chưa dứt, đầy tớ xông vào. Cô quát: "Bỏ binh khí! Mau dọn rượu, ta sẽ từ biệt chủ ngươi." Đầy tớ liền tự ném vũ khí, như bị ai đoạt. Chàng càng sợ, gượng bày rượu thức ăn. Cô cười nói như thường, giơ tay nói với chàng: "Thiếp hiểu hết tâm sự chàng, đang định góp chút sức mọn, sao lại đặt phục binh? Thiếp tuy không phải A Tú, cũng tự cho không kém; chàng xem có như xưa không?" Chàng lông tóc dựng đứng, câm lặng không nói. Cô nghe canh ba điểm, nâng chén nhấp một ngụm, đứng dậy: "Thiếp đi đây, đợi sau lễ hoa chúc, sẽ cùng tân nương so hơn kém." Quay người biến mất.
Chàng tin lời hồ, thẳng đến Cái. Oán cậu lừa mình, không ở nhà cậu; trọ gần nhà họ Diêu, nhờ mối tự thông, hối lộ nặng. Vợ Diêu nói: "Tiểu lang đang tìm rể ở Quảng Ninh, ông nhà vì thế đi, thành hay không chưa biết. Phải đợi ông về mới tính được." Chàng nghe, bàng hoàng không biết tự quyết, chỉ kiên nhẫn ở lại chờ. Hơn mười ngày, chợt nghe có tin binh biến, vẫn ngờ là tin đồn; lâu sau, tin càng gấp, bèn thu xếp đi. Giữa đường gặp loạn, chủ tớ lạc nhau, chàng bị quân dò bắt. Thấy chàng văn nhược, họ lơi canh, chàng cướp ngựa trốn. Đến địa giới Hải Châu, thấy một cô gái đầu bù tóc rối, bước chân vấp ngã, không chịu nổi. Chàng phi ngựa qua. Cô gái bỗng gọi: "Người trên ngựa chẳng phải Lưu lang sao?" Chàng dừng roi nhìn kỹ, đúng là A Tú. Trong lòng vẫn nghi là hồ, nói: "Nàng thật là A Tú sao?" Cô hỏi: "Sao lại nói vậy?" Chàng kể chuyện đã gặp. Cô nói: "Thiếp đúng là A Tú. Cha dẫn thiếp từ Quảng Ninh về, gặp quân bị bắt, cho ngựa cưỡi mà ngã mãi. Chợt có một cô gái nắm cổ tay thiếp kéo chạy, hoang mang giữa quân cũng không ai hỏi. Cô ấy chạy nhanh như chim cắt, thiếp khổ không theo kịp, trăm bước mà giày tụt mấy lần. Lâu sau, nghe tiếng kêu ngựa hí xa dần, cô thả tay nói: 'Từ biệt! Phía trước đều là đường bằng, có thể đi chậm, người yêu cô sắp đến, nên cùng về.'"
Chàng biết là hồ, cảm kích. Bèn kể lý do ở lại Cái. Cô nói chú đã chọn rể ở họ Phương, chưa kịp nạp sính thì loạn nổi. Chàng mới biết lời cậu không dối. Đặt cô lên ngựa, hai người cùng cưỡi về. Vào cửa, mẹ già vẫn bình an, mừng lớn. Buộc ngựa vào, kể hết đầu đuôi. Mẹ cũng mừng, cho cô tắm rửa, trang điểm xong, dung quang rực rỡ. Mẹ vỗ tay nói: "Chẳng lạ gì thằng ngốc mơ cũng không quên!" Bèn trải chăn nệm, cho cô ngủ cùng mình. Lại sai người đến Cái, gửi thư cho họ Diêu. Chưa mấy ngày, vợ chồng họ Diêu đều đến, chọn ngày lành làm lễ xong mới đi.
Lưu lấy rương cất giữ ra, niêm phong còn nguyên. Có một hộp phấn, mở ra thì hóa thành đất đỏ. Chàng lấy làm lạ. Cô che miệng cười: "Cái trộm mấy năm, nay mới bị phát giác. Ngày đó thấy lang tùy ý để thiếp gói, không kịp xét thật giả, nên đùa như vậy." Đang cười đùa, một người vén rèm vào nói: "Vui như vậy, có nên tạ Kiển Tu không?" Chàng nhìn, lại một A Tú nữa. Vội gọi mẹ. Mẹ và mọi người trong nhà đều đến, không ai phân biệt được. Chàng ngoảnh lại cũng lẫn; nhìn chăm chú hồi lâu, mới vái tạ. Cô gái xin gương soi, thẹn thùng chạy ra, tìm đã không thấy. Vợ chồng cảm nghĩa, lập bài vị trong phòng mà thờ.
Một đêm, chàng say về, phòng tối không người, vừa tự khêu đèn thì A Tú đến. Chàng kéo hỏi: "Đi đâu?" Cười nói: "Hơi rượu hôi quá, khó chịu! Hỏi vặn thế, ai là người chạy trốn trong vườn dâu?" Chàng cười ôm má. Cô nói: "Lang xem thiếp với chị hồ ai hơn?" Chàng nói: "Nàng hơn, nhưng kẻ chỉ nhìn bề ngoài thì không phân biệt được." Rồi đóng cửa thân mật. Chốc lát có người gõ cửa, cô đứng dậy cười: "Chàng cũng là kẻ nhìn bề ngoài." Chàng không hiểu. Chạy ra mở cửa, thì A Tú bước vào, chàng giật mình. Mới ngộ người vừa nói chuyện là hồ. Trong bóng tối lại nghe tiếng cười. Vợ chồng ngẩng lên khấn, xin hiện hình. Hồ nói: "Ta không muốn gặp A Tú." Hỏi: "Sao không hóa thành dáng khác?" Đáp: "Ta không thể." Hỏi: "Vì sao không thể?" Đáp: "A Tú là em ta, kiếp trước bất hạnh yểu mệnh. Lúc sống, cùng ta theo dì lên thiên cung, thấy Tây Vương Mẫu, thầm ái mộ, về thì dốc lòng bắt chước. Em ta thông minh hơn ta, một tháng đã giống thần thái; ta học ba tháng mới thành, nhưng rốt cuộc không bằng em. Nay đã cách đời, tự cho hơn được, không ngờ vẫn như xưa. Ta cảm thành ý hai người, nên thỉnh thoảng đến, nay đi đây." Rồi không nói nữa.
Từ đó ba năm ngày lại đến một lần, mọi điều nghi nan đều nhờ hồ quyết định. Gặp lúc A Tú về nhà mẹ, hồ đến thường mấy ngày không đi, người nhà đều sợ tránh. Mỗi khi mất đồ, hồ trang điểm lộng lẫy ngồi ngay ngắn, cài trâm đồi mồi dài mấy tấc, chào người nhà và nói nghiêm: "Đồ ai trộm, đêm phải đưa đến chỗ nọ; nếu không, đau đầu dữ dội, hối không kịp!" Sáng ra, quả tìm thấy ở chỗ ấy. Ba năm sau, tuyệt không đến nữa. Ngẫu nhiên mất vàng lụa, A Tú bắt chước cách ăn mặc của hồ để dọa người nhà, cũng nhiều lần có hiệu quả.
