81 — KIỀU BỊ KHUYỂN, ƯNG BẮT
TIỂU DẪN. — Hoạn-Thư là người thâm độc, máu ghen sôi nổi mà không hề hé môi, nhân dịp chồng là Thúc-sinh về thăm nhà, âm mưu sai người nhà là Ưng, Khuyển đi bắt Thúy-Kiều về để hành hạ. Đoạn này kể lúc nàng Kiều phải bắt; thuộc về thể văn tự-sự.
Đêm thu gió lọt song đào,
Nửa vành trăng khuyết, ba sao giữa trời 1;
Nén hương đến trước Phật-đài,
Nỗi lòng khấn chửa cạn lời vân-vân.
Dưới hoa dậy lũ ác-nhân,
Ầm-ầm khốc-quỉ kinh-thần 2 mọc ra!
Đầy sân gươm tuốt sáng lòa,
Thất kinh nàng chửa biết là làm sao?
Thuốc mê đâu đã tưới vào,
Mơ-màng như giấc chiêm-bao biết gì!
Vực ngay lên ngựa tức thì,
Phòng đào viện sách bốn bề lửa giong;
Sẵn thây vô chủ bên sông,
Đem vào để đó lộn sòng 3 ai hay?
Tôi đòi phách lạc hồn bay,
Xông-pha bụi cỏ gốc cây ẩn mình.
Thúc-ông nhà ở gần quanh,
Chợt trông ngọn lửa thất kinh rụng rời.
Tớ thầy tốc thẳng đến nơi,
Tơi bời tưới lửa tìm người lao-xao
Gió cao ngọn lửa càng cao,
Tôi đòi tìm đủ, nàng nào thấy đâu!
Hớt-hơ hớt-hoảng nhìn nhau,
Giếng sâu bụi rậm, trước sau tìm quàng!
Chạy vào chốn cũ phòng hương,
Trong gio thấy một đống xương cháy tàn.
Ngay tình ai biết mưu gian,
Hẳn nàng thôi lại có bàn rằng ai!
Thúc-ông sùi-sụt ngắn dài,
Nghĩ con vắng-vẻ, thương người nết-na!
Di-hài, nhặt khắp về nhà,
Nào là khâm-liệm, nào là tang-trai.
CHÚ-THÍCH. — 1. Nguyên trong kinh Thi có câu: « Tuệ bỉ tiểu tinh, tam ngũ tại đông 嘒 彼 小 星。三 五 在 東 » nghĩa là lập-lòe năm ba cái sao nhỏ ở đằng đông, là lời thơ của một người vợ lẽ xúc cảnh sinh tình; đây mượn câu ấy để tả cảnh trăng sao đêm hôm ấy. — 2. Nghĩa đen là như quỉ khóc như thần nạt; ý nói làm rầm-rĩ khiếp sợ. — 3. Là đánh cháo để lừa người khác.