Mã Thiên Vinh là con nhà nông, hơn hai mươi tuổi. Vợ mất, nghèo không lấy nổi vợ. Một hôm đang làm ruộng, thấy một thiếu phụ trang điểm lộng lẫy, giẫm lên lúa vượt bờ ruộng đi qua, da mặt đỏ, dáng vẻ cũng phong lưu. Mã ngờ nàng lạc đường, nhìn bốn bề không có người, bèn buông lời trêu. Nàng cũng hơi nhận. Mã muốn gặp nhau ngay giữa đồng. Nàng cười: "Ban ngày ban mặt, sao nên làm thế? Chàng về, khép cửa đợi, tối thiếp sẽ đến." Mã không tin, nàng thề. Mã bèn nói rõ hướng cửa nhà. Nàng liền đi.
Nửa đêm nàng quả đến, từ đó thương yêu nhau. Mã thấy da thịt nàng rất non mịn; cầm đèn soi, thấy da đỏ mỏng như trẻ sơ sinh, lông tơ khắp người, lấy làm lạ. Lại ngờ nàng đến đi không để lại vết tích, tự nghĩ: phải chăng là hồ? Bèn đùa hỏi vặn. Nàng cũng nhận không giấu. Mã nói: "Đã là tiên thì chắc không cầu gì mà không được. Đã chiếu cố đến nhau, sao không cho ít vàng giúp ta khỏi nghèo?" Nàng ưng. Đêm sau đến, Mã xin vàng. Nàng giả vờ ngạc nhiên: "Thiếp quên mất." Sắp đi, Mã lại dặn. Đêm sau hỏi: "Món xin kia chớ quên nhé?" Nàng cười, xin để hôm khác. Qua mấy ngày Mã lại đòi. Nàng cười, từ trong tay áo lấy ra hai thỏi bạc trắng, chừng năm sáu lạng, mép cong vân mịn, rất đáng chơi. Mã mừng, cất kỹ trong hòm.
Nửa năm sau, tình cờ cần tiền, đem bạc cho người xem. Người ấy nói: "Đây là thiếc." Lấy răng cắn, rụng ngay. Mã hoảng sợ, thu cất mang về. Đêm nàng đến, Mã giận trách. Nàng cười: "Mệnh chàng bạc, vàng thật không gánh nổi." Một nụ cười là xong.
Mã nói: "Nghe nói hồ tiên đều là quốc sắc, hóa ra không phải." Nàng nói: "Bọn thiếp đều hiện hóa theo người. Chàng còn không có phúc một lạng vàng, sắc đẹp chim sa cá lặn sao hưởng nổi? Thiếp quê mùa xấu xí, vốn không xứng hầu bậc cao; nhưng so với kẻ chân to lưng gù thì cũng là quốc sắc rồi."
Qua mấy tháng, nàng bỗng tặng Mã ba lạng vàng, nói: "Chàng nhiều lần xin, thiếp nghĩ mệnh chàng không nên giữ vàng. Nay mối mai sắp có hẹn, xin tặng số tiền cưới một người vợ, cũng là quà từ biệt." Mã nói mình không có chuyện cưới vợ. Nàng nói: "Một hai ngày nữa tự có người mối đến." Mã hỏi: "Dung mạo thế nào?" Đáp: "Chàng nghĩ quốc sắc, tự khắc là quốc sắc." Mã nói: "Điều ấy không dám mong. Nhưng ba lạng sao mua được vợ?" Nàng nói: "Đó là Nguyệt Lão định sẵn, không phải sức người." Mã hỏi: "Sao vội nói chia tay?" Đáp: "Đội trăng mang sao, rốt cuộc không phải kế lâu dài. 'Sứ quân vốn đã có vợ', còn che đậy làm gì?" Trời sáng, nàng đi, để lại một thìa bột vàng, nói: "Sau khi chia tay e chàng bệnh, uống thuốc này sẽ khỏi."
Hôm sau, quả có người mối đến. Mã hỏi trước dung mạo cô gái, đáp: "Ở khoảng giữa đẹp và xấu." "Sính lễ bao nhiêu?" "Chừng bốn năm lạng." Mã không ngại giá, nhưng nhất định muốn tận mắt thấy người. Người mối sợ con nhà lương gia không muốn lộ mặt. Rồi hẹn cùng đi, tùy cơ mà làm. Đến làng, người mối đi trước, bảo Mã đợi ngoài làng. Lát sau quay lại: "Xong rồi. Bà con bên ngoại tôi ở chung sân, vừa đến thấy cô ấy ngồi trong phòng. Xin giả làm khách thăm bà con tôi mà đi qua, trong gang tấc có thể nhìn trộm." Mã làm theo, quả thấy cô gái ngồi trong nhà, nằm sấp trên giường nhờ người gãi lưng. Mã bước nhanh qua, liếc mắt, dung mạo đúng như người mối nói. Đến lúc bàn sính lễ, họ không kỳ kèo giá, chỉ xin một hai lạng để sắm đồ cho cô gái xuất giá. Mã càng thấy rẻ, bèn nộp tiền; trả công người mối và người viết giấy, tính ba lạng đã hết, cũng không tốn thêm một đồng.
Chọn ngày lành rước dâu về, bước vào cửa, thì ngực lưng đều gù, cổ rụt như rùa, nhìn xuống dưới váy thì chân nhỏ cỡ thước, thuyền sen đầy thước. Mới hiểu lời hồ có nguyên do.
Dị Sử thị nói: "'Hiện hóa theo người' có lẽ là lời hồ nữ tự giải thích; nhưng lời nói về phúc trạch thì rất đáng tin. Tôi vẫn nói: không có công tu mấy đời của tổ tiên thì không đỗ cao quan; không có công tu mấy đời của bản thân thì không được giai nhân. Người tin nhân quả hẳn không cho lời tôi là chuyện xa vời."
