Vụ án Vu Thất, người liên lụy bị giết nhiều nhất là hai huyện Thê Hà và Lai Dương. Một hôm bắt hàng trăm người, giết cả ở sân diễn võ, máu xanh đầy đất, xương trắng chống trời. Quan trên từ bi, bỏ tiền cấp quan tài, xưởng gỗ ở Tế Nam hết sạch gỗ. Vì thế quỷ bị xử ở Đông, phần nhiều chôn ở ngoại thành nam. Khoảng năm Giáp Dần, có một sinh người Lai Dương đến Tắc Hạ, có hai ba người thân quen cũng ở số bị giết, bèn mua giấy tiền, rót rượu cúng ở bãi cỏ, thuê nhà ở sân sau của một nhà sư.
Hôm sau vào thành lo việc, chiều muộn chưa về. Bỗng có một thiếu niên đến phòng thăm. Thấy sinh không có nhà, cởi mũ lên giường, mang giày nằm ngửa. Đầy tớ hỏi là ai, nhắm mắt không đáp. Một lát sinh về, trời chạng vạng, nhìn không rõ. Sinh tự đến bên giường hỏi, nó trợn mắt nói: "Tôi đợi chủ nhà anh, anh cứ gặng hỏi, tôi là giặc chắc!" Sinh cười: "Chủ nhà ở đây." Thiếu niên liền dậy đội mũ, vái ngồi, hàn huyên rất lâu, nghe giọng như đã quen. Vội gọi đèn tới, thì là Chu sinh đồng huyện, cũng chết trong nạn Vu Thất. Sinh sợ hãi lùi lại, Chu kéo lại nói: "Tôi với anh có tình văn chương, sao nhạt tình thế? Tôi tuy là quỷ, nhớ người bạn cũ không quên. Nay có việc phiền, xin đừng vì khác loài mà nghi ngờ." Sinh bèn ngồi, hỏi điều cần. Chu nói: "Cháu gái ngoại của anh góa bụa chưa có chồng, tôi muốn cưới làm vợ nội trợ. Nhiều lần nhờ mai mối, đều nói không có lệnh trưởng bối. Mong anh đừng tiếc lời giúp cho." Trước đó, sinh có cháu gái ngoại, mất mẹ sớm, gửi cho sinh nuôi, mười lăm tuổi mới về nhà chồng. Bị bắt đến Tế Nam, nghe cha bị hình, kinh hãi chết ngất. Sinh nói: "Nó có cha, sao tìm tôi?" Chu nói: "Cha nó bị người cháu mở quan tài đem đi rồi, nay không ở đây." Hỏi: "Cháu gái trước đây nương ai?" Đáp: "Ở cùng một bà hàng xóm." Sinh lo người sống không làm mối cho quỷ được. Chu nói: "Nếu được anh ưng, mong chân ngọc đến một chuyến." Rồi đứng dậy nắm tay sinh, sinh từ chối, hỏi: "Đi đâu?" Đáp: "Cứ đi." Sinh gắng theo đi.
Đi về phía bắc hơn một dặm, có một làng lớn, chừng vài chục trăm nhà. Đến một dinh thự, Chu lấy ngón tay búng cửa, có bà già ra, mở hai cánh cửa, hỏi Chu: "Làm gì?" Đáp: "Phiền bà báo nương tử là cậu đến." Bà vào, chốc lát ra, mời sinh vào, ngoảnh bảo Chu: "Nhà tranh hai gian chật hẹp, phiền công tử ngồi ngoài cửa một lát." Sinh vào theo. Thấy nửa mẫu sân hoang, có hai gian phòng nhỏ. Cháu gái đón ở cửa, nghẹn ngào; sinh cũng khóc, trong phòng đèn sáng leo lét. Cháu có dung mạo thanh tú sạch sẽ, mắt ngấn lệ, hỏi han hết mợ cô. Sinh nói: "Đều bình an, chỉ vợ cậu đã mất." Cháu lại nghẹn ngào: "Con từ nhỏ được cậu mợ nuôi dưỡng, chưa đền được chút nào, không ngờ chết trước rồi chôn nơi rãnh, rất là hận. Năm ngoái anh cả nhà bác đem cha đi, bỏ con không nghĩ gì, xa mấy trăm dặm, lẻ loi như chim én mùa thu. Cậu không bỏ hồn con chìm nổi, lại cho vàng lụa, con đã nhận được." Sinh kể lời Chu, cháu cúi đầu không nói. Bà già nói: "Công tử trước nhờ bà Dương đi lại ba năm lần, lão thân thấy rất tốt. Tiểu nương không chịu qua loa, nhờ cậu làm chủ mới lòng yên."
Đang nói, một thiếu nữ chừng mười bảy mười tám, theo một tỳ nữ đi vội vào, chợt thấy sinh, quay người muốn tránh. Cháu nắm vạt áo nói: "Đừng thế! Đây là cậu." Sinh vái. Thiếu nữ cũng chỉnh áo chào. Cháu nói: "Cửu Nương, người Thê Hà, họ Công Tôn. Cha là con nhà cũ, nay cũng 'Ba Tư nghèo', lận đận không như ý. Sớm tối qua lại với con." Sinh liếc nhìn, nụ cười cong như trăng thu, má thẹn như ráng sớm, thật là thiên tiên. Nói: "Biết ngay là con nhà quyền quý, nhà tranh sao có người đẹp thế!" Cháu cười: "Lại còn là nữ học sĩ, thơ từ đều rất cao. Hôm qua con được chỉ giáo chút ít." Cửu Nương mỉm cười: "Con tỳ vô cớ làm hỏng người, khiến cậu cười chê." Cháu lại cười: "Cậu đứt dây đàn chưa nối, cô gái này có vừa lòng cậu không?" Cửu Nương cười chạy ra: "Con tỳ điên rồi!" rồi đi. Lời tuy gần đùa, mà sinh rất ưa; cháu hình như hơi nhận ra, bèn nói: "Cửu Nương tài mạo vô song, nếu cậu không chê đất phân, con xin bẩm với mẹ nàng." Sinh rất mừng, nhưng lo người quỷ khó xứng. Cháu nói: "Không sao, nàng với cậu có phận từ trước." Sinh bèn ra. Cháu tiễn, nói: "Năm ngày sau, đêm trăng yên tĩnh, sẽ sai người đón."
Sinh ra ngoài cửa, không thấy Chu. Ngẩng đầu nhìn về tây, trăng như nửa vành cung, trong ánh vàng mờ vẫn nhận ra đường cũ. Thấy một dinh thự phía nam, Chu ngồi trên đá cửa, đứng dậy đón: "Đợi lâu rồi, nhà tôi xin mời ghé." Rồi nắm tay vào, ân cần tạ ơn. Lấy ra một chén vàng, một trăm hạt ngọc Tấn, nói: "Không có vật gì khác, tạm thay lễ chim nhạn." Rồi nói: "Nhà có rượu đục, nhưng là vật chốn tối, không đủ đãi quý khách, biết làm sao!" Sinh từ chối rồi lui. Chu tiễn hơn nửa dặm mới chia tay.
Sinh về, nhà sư và đầy tớ xúm lại hỏi, sinh giấu: "Nói chuyện quỷ là bậy, tôi vừa uống rượu với bạn." Năm ngày sau, Chu quả đến, chỉnh giày phe phẩy quạt, rất vui. Vừa tới cửa, trông thấy bụi đã lạy. Cười nói: "Việc hỷ của anh đã xong, mừng ngay sớm tối, xin phiền chân." Sinh nói: "Vì chưa có hồi âm, chưa nộp sính lễ, sao đã thành lễ?" Chu nói: "Tôi đã thay anh nộp rồi." Sinh rất cảm ơn, theo đi. Thẳng tới phòng ngủ, thì cháu gái trang điểm lộng lẫy cười đón. Sinh hỏi: "Xuất giá từ bao giờ?" Cháu nói: "Ba ngày rồi." Chu bèn lấy hạt ngọc tặng làm đồ trang điểm cho cháu. Cháu từ chối ba lần mới nhận, nói với sinh: "Con đã thưa ý cậu với Công Tôn lão phu nhân, phu nhân vui lắm. Chỉ nói bà già không có ruột thịt nào khác, không muốn Cửu Nương lấy chồng xa, hẹn đêm nay cậu đến ở rể nhà ấy. Nhà ấy không có đàn ông, tiện cùng chàng đi."
Chu bèn dẫn đi. Làng sắp hết, một dinh thự mở cửa, hai người lên sảnh. Chốc lát báo: "Lão phu nhân đến." Có hai tỳ nữ dìu bà lên bậc. Sinh định lạy, phu nhân nói: "Lão già lụ khụ, không thể làm lễ, xin bỏ cả nghi thức." Chỉ tỳ nữ dâng rượu, tiệc lớn. Chu bèn gọi người nhà, bày thêm thức ăn trước mặt sinh; cũng đặt riêng một bình rượu mời khách. Thức ăn trong tiệc không khác cõi người. Nhưng chủ nhân tự uống, không khuyên khách.
Rồi tiệc xong, Chu về. Tỳ nữ dẫn sinh vào phòng, thì Cửu Nương nến đỏ ngồi đợi. Gặp gỡ ngậm tình, ân ái hết mực. Ban đầu mẹ con Cửu Nương bị giải về kinh. Đến quận, mẹ không chịu nổi khổ cực chết, Cửu Nương cũng tự cắt cổ. Trên gối nói lại chuyện cũ, nghẹn ngào không ngủ. Bèn ngâm miệng hai bài tuyệt cú: "Xưa áo lụa thành tro bụi, uổng cõi nghiệp báo hận kiếp trước. Mười năm sương lạnh trăng rừng phong, đêm nay mới gặp xuân gác vẽ." "Dương trắng gió mưa quanh mộ cô, ai ngờ Dương Đài lại làm mây? Chợt mở hòm vàng chạm nhìn, mùi máu còn dính váy lụa cũ." Trời gần sáng, nàng giục: "Chàng nên đi, đừng làm kinh động đầy tớ." Từ đó ngày đến đêm đi, say đắm vô cùng.
Một đêm sinh hỏi Cửu Nương: "Làng này tên gì?" Đáp: "Lai Hà Lý. Trong làng nhiều quỷ mới ở hai nơi, nên lấy tên ấy." Sinh nghe thở dài. Nàng buồn nói: "Hồn mềm nghìn dặm, trôi nổi không đáy, mẹ con cô độc, nói ra đau xót. Mong nghĩ ơn nghĩa một đêm, nhặt xương thiếp đưa về chôn bên mộ, để trăm năm có chỗ nương tựa, chết cũng không mục." Sinh ưng. Nàng nói: "Người quỷ khác đường, chàng không nên ở lâu." Bèn tặng sinh đôi tất lụa, gạt lệ giục chia tay. Sinh buồn bã ra, đau xót không nỡ về. Nhân đến gõ cửa nhà Chu. Chu đi chân trần ra đón; cháu cũng dậy, tóc mây rối, kinh ngạc ra hỏi han. Sinh thất vọng hồi lâu, mới kể lời Cửu Nương. Cháu nói: "Mợ không nói, con cũng ngày đêm lo. Đây không phải cõi người, không thể ở lâu." Rồi đối mặt rơi lệ, sinh cũng ngậm nước mắt từ biệt. Về nhà trọ nằm trằn trọc đến sáng. Muốn tìm mộ Cửu Nương thì quên hỏi dấu mộ. Đêm lại đến, thì nghìn gò san sát, lạc mất đường làng, than tiếc quay về. Mở tất lụa xem, gặp gió đứt từng tấc, nát như tro, bèn sắp hành lý về đông.
Nửa năm không giải được nỗi lòng, lại đến Tắc Môn, mong có gặp. Tới ngoại thành nam, trời đã tối, nghỉ dưới cây, đến chỗ chôn tập thể. Chỉ thấy mồ mả muôn nghìn, cỏ dại mờ mắt, ma trơi cáo kêu, kinh hồn. Hoảng hốt về nhà trọ. Thất ý dạo chơi, quay cương về đông. Đi hơn một dặm, từ xa thấy một người con gái đứng trên mộ, thần tình dáng vẻ giống Cửu Nương lạ. Quất roi đến xem, quả là Cửu Nương. Xuống nói chuyện, nàng quay đi thẳng như không quen. Lại gần, nét mặt giận, giơ tay áo che. Chợt gọi "Cửu Nương", thì nàng tan như khói.
Dị Sử thị nói: "Cỏ thơm chìm áo lụa, máu đầy lòng ngực; ngọc bội Đông Sơn, lệ thấm bùn cát. Xưa có hiếu tử trung thần, đến chết cũng không được vua cha thấu hiểu. Công Tôn Cửu Nương phải chăng vì phụ lời gửi hài cốt mà oán hận không nguôi trong lòng? Vật trong gan phổi không thể nâng ra cho xem, oan thay!"
