Phạm Thập Nhất Nương là con gái quan tế tửu trong thành. Thuở nhỏ đã xinh đẹp, thanh nhã tao nhã lại càng tuyệt. Cha mẹ rất yêu quý, ai đến cầu hôn đều cho nàng tự chọn; nàng thường chê ít người vừa ý. Gặp rằm tháng giêng, các ni cô chùa Thủy Nguyệt mở "hội Vu Lan bồn". Hôm ấy du nữ đông như mây, nàng cũng đến. Đang tùy hỉ lễ bái, có một thiếu nữ đi theo sau, nhiều lần ngắm mặt nàng, như muốn nói điều gì. Nhìn kỹ, là một giai nhân tuyệt thế chừng mười sáu tuổi. Nàng thích, ánh mắt cũng chuyển sang nhìn. Thiếu nữ mỉm cười nói: "Chị chẳng phải là Phạm Thập Nhất Nương sao?" Đáp: "Phải." Thiếu nữ nói: "Nghe tiếng thơm đã lâu, người ta nói quả không sai." Thập Nhất Nương cũng hỏi quê quán. Thiếu nữ đáp: "Thiếp họ Phong, thứ ba, ở thôn gần đây." Hai người nắm tay vui cười, lời lẽ ôn hòa dịu dàng, rất yêu mến nhau, quyến luyến không rời. Thập Nhất Nương hỏi: "Sao không có bạn đi cùng?" Đáp: "Cha mẹ mất sớm, trong nhà chỉ có một bà già giữ cửa, nên không đến được." Thập Nhất Nương sắp về, Phong nhìn chăm chăm như muốn khóc, Thập Nhất Nương cũng ngơ ngẩn, bèn mời đến chơi. Phong nói: "Nương tử cửa son nhà gấm, thiếp vốn không có bà con, sợ bị chê cười." Thập Nhất Nương nhất mực mời. Đáp: "Để ngày khác." Thập Nhất Nương bèn tháo một cây kim thoa vàng tặng, Phong cũng rút cây trâm xanh trên búi tóc để đáp lại. Thập Nhất Nương về rồi, nhớ mong khôn xiết. Lấy cây trâm ra xem, không phải vàng cũng không phải ngọc, người nhà đều không nhận ra, rất lấy làm lạ. Ngày ngày mong nàng đến, buồn bã rồi sinh bệnh. Cha mẹ hỏi biết duyên cớ, sai người đến các thôn gần hỏi thăm, đều không ai biết. Gặp tiết Trùng Cửu, Thập Nhất Nương gầy yếu buồn chán, nhờ tỳ nữ gắng đỡ ra xem vườn, trải đệm dưới hàng giậu phía đông. Bỗng một thiếu nữ trèo tường nhìn vào, nhìn ra thì là Phong. Nàng gọi: "Có ra sức đỡ ta không?" Tỳ nữ làm theo, nàng bỗng nhảy xuống. Thập Nhất Nương kinh ngạc mừng rỡ, vội đứng dậy, kéo nàng ngồi trên đệm, trách việc thất hứa, và hỏi từ đâu đến. Đáp: "Nhà thiếp còn xa chỗ này, thỉnh thoảng đến nhà cậu chơi. Lời nói thôn gần ngày trước là vì nhà cậu. Từ sau khi chia tay, nhớ mong khổ lắm; nhưng người nghèo hèn giao với người sang, chân chưa bước vào cửa đã thẹn, sợ bị tỳ bộc coi thường, nên không đến được. Vừa nãy đi qua ngoài tường, nghe tiếng con gái nói, bèn trèo lên ngó, mong là tiểu thư, nay quả được như nguyện." Thập Nhất Nương bèn kể căn bệnh của mình. Phong khóc như mưa, nói: "Thiếp đến đây phải giữ bí mật. Những kẻ bịa chuyện gây sự, nói dài nói ngắn, thiếp không chịu nổi." Thập Nhất Nương nhận lời. Cùng về nằm chung giường, thỏa thích tâm sự. Bệnh chẳng bao lâu khỏi. Hai người kết nghĩa chị em, áo quần giày vớ thường đổi mặc cho nhau. Thấy người đến thì ẩn núp giữa các màn. Được năm sáu tháng, ông và phu nhân khá nghe tiếng.
Một hôm hai người đang đánh cờ, phu nhân bỗng vào. Nhìn kỹ, kinh ngạc nói: "Quả thật là bạn của con ta!" Bèn bảo Thập Nhất Nương: "Trong khuê phòng có bạn tốt, hai ta đều vui, sao không sớm nói?" Thập Nhất Nương bèn thuật ý của Phong. Phu nhân quay nói với Tam Nương: "Làm bạn với con ta, ta rất vui mừng, sao lại giấu?" Phong ngượng đỏ cả má, lặng lẽ vân vê dải áo. Phu nhân đi rồi, Phong bèn cáo biệt. Thập Nhất Nương cố giữ, nàng mới ở lại. Một đêm, nàng từ ngoài cửa vội vã chạy vào, khóc nói: "Thiếp vốn bảo không nên ở, nay quả chịu nhục lớn!" Thập Nhất Nương kinh ngạc hỏi. Đáp: "Vừa ra thay áo, có một người đàn ông trẻ ngang nhiên đến quấy, may mà thoát được. Như thế còn mặt mũi nào!" Thập Nhất Nương hỏi kỹ hình dáng, tạ lỗi: "Đừng lấy làm lạ, đó là anh trai ngốc của thiếp. Sẽ thưa phu nhân, đánh gậy hắn." Phong nhất định xin đi. Thập Nhất Nương xin chờ sáng. Phong nói: "Nhà cậu ở gần đây, chỉ cần dùng thang đưa thiếp qua tường là được." Thập Nhất Nương biết không giữ được, sai hai tỳ nữ vượt tường tiễn. Đi nửa dặm, Phong tạ từ tự đi. Tỳ nữ trở về, Thập Nhất Nương nằm gục trên giường buồn than, như mất người bạn đời. Mấy tháng sau, tỳ nữ vì việc đến thôn đông, chiều trở về, gặp Phong cùng một bà già đi tới. Tỳ nữ mừng, lạy hỏi thăm. Phong cũng thương cảm, hỏi thăm Thập Nhất Nương. Tỳ nữ nắm tay áo nói: "Tam cô ghé nhà con. Cô nhà con mong nhớ chết đi được!" Phong nói: "Tôi cũng nhớ, nhưng không muốn người nhà biết. Về mở cửa vườn, tôi sẽ tự đến." Tỳ nữ về báo, Thập Nhất Nương mừng, làm theo lời, thì Phong đã ở trong vườn. Gặp nhau, mỗi người kể chuyện xa cách, tâm sự suốt đêm không ngủ. Thấy tỳ nữ ngủ say, Phong bèn dậy, dời sang chung gối với Thập Nhất Nương, thì thầm: "Thiếp vốn biết nương tử chưa hứa gả cho ai. Với tài sắc môn đệ ấy, lo gì không có chồng quý; nhưng hạng quần là áo lụa kiêu căng thì không đáng kể. Nếu muốn có bạn đời tốt, xin đừng luận giàu nghèo." Thập Nhất Nương đồng ý. Phong nói: "Năm ngoái gặp gỡ ở chỗ cũ, nay lại làm đạo tràng, ngày mai lại phiền nương tử đi một chuyến, sẽ cho nương tử thấy một lang quân vừa ý. Thiếp thuở nhỏ đọc sách xem tướng, khá không sai." Trời vừa rạng, Phong đi ngay, hẹn đợi ở chùa. Thập Nhất Nương quả nhiên đến, Phong đã có mặt từ trước.
Ngắm nhìn một vòng, Thập Nhất Nương mời Phong cùng lên xe. Nắm tay ra cửa, thấy một tú tài, chừng mười bảy mười tám tuổi, áo vải không trang sức, nhưng dung nghi tuấn vĩ. Phong lén chỉ: "Đây là bậc tài hàn lâm." Thập Nhất Nương liếc nhìn sơ qua. Phong từ biệt nói: "Nương tử về trước, thiếp sẽ đến ngay." Đến chiều, Phong quả đến, nói: "Vừa rồi thiếp dò xét rất kỹ, người ấy chính là Mạnh An Nhân cùng làng." Thập Nhất Nương biết chàng nghèo, không cho là được. Phong nói: "Nương tử sao cũng sa vào thế tình! Người này nếu mãi nghèo hèn, thiếp xin móc mắt, không xem tướng thiên hạ nữa." Thập Nhất Nương nói: "Vậy phải làm sao?" Phong nói: "Xin một vật, mang đến cùng chàng đính ước." Thập Nhất Nương nói: "Chị sao vội vàng! Cha mẹ còn đó, không thành thì sao?" Phong nói: "Thiếp làm thế, chính là sợ nó không thành đó! Chí nếu bền, sống chết sao đoạt nổi?" Thập Nhất Nương nhất định không chịu. Phong nói: "Nhân duyên của nương tử đã động, mà ma kiếp chưa tiêu. Vì lẽ đó thiếp đến báo ơn xưa. Xin từ biệt ngay, và dùng chiếc thoa phượng vàng đã tặng, giả mệnh tặng chàng." Thập Nhất Nương đang định bàn lại, Phong đã ra cửa đi mất. Lúc ấy Mạnh sinh nghèo mà nhiều tài, định chọn bạn đời, nên mười tám tuổi vẫn chưa hỏi vợ. Hôm ấy bỗng thấy hai giai nhân, về nhà nghĩ mãi không thôi. Một canh sắp hết, Phong Tam Nương gõ cửa bước vào. Soi đèn nhận ra là người ban ngày đã thấy. Sinh mừng hỏi. Đáp: "Thiếp họ Phong, là bạn gái của Phạm Thập Nhất Nương." Sinh vui lắm, không kịp xét kỹ, vội bước tới ôm. Phong chống lại, nói: "Thiếp không phải Mao Toại tự tiến, mà là Tào Khâu Sinh làm mối. Thập Nhất Nương muốn kết lương duyên mãi mãi, nhờ thiếp làm mai." Sinh kinh ngạc không tin. Phong bèn đưa chiếc thoa cho sinh xem. Sinh mừng không kìm được, thề rằng: "Phiền nàng quan tâm thế, nếu không được Thập Nhất Nương, tôi thà ở góa suốt đời." Phong bèn đi. Sáng ra, sinh nhờ bà hàng xóm đến thưa với phu nhân họ Phạm. Phu nhân chê chàng nghèo, không bàn với con gái, từ chối ngay. Thập Nhất Nương biết chuyện, thất vọng, rất oán Phong làm lầm mình; nhưng thoa vàng khó trả, chỉ có thể lấy cái chết mà thề. Lại mấy ngày sau, có một vị quan thân xin cưới cho con, sợ không thành, nhờ quan huyện làm mối. Lúc ấy người nọ đang nắm quyền, Phạm công trong lòng sợ. Hỏi Thập Nhất Nương, nàng không vui. Mẹ gạn hỏi, nàng lặng im không nói, chỉ rơi nước mắt. Nàng sai người lén báo với phu nhân: không phải Mạnh sinh, chết cũng không lấy! Công nghe càng giận, bèn nhận lời nhà quan thân. Lại ngờ Thập Nhất Nương có ý riêng với sinh, bèn chọn ngày gấp rút làm lễ. Thập Nhất Nương giận không ăn, ngày ngày chỉ nằm. Đến đêm trước ngày rước dâu, nàng bỗng dậy, soi gương tự trang điểm. Phu nhân thầm mừng. Một lát, tỳ nữ chạy vào báo: "Tiểu thư tự thắt cổ!" Cả nhà kinh hãi khóc than, đau xót hối hận không còn kịp. Ba ngày sau thì chôn. Mạnh sinh từ khi bà hàng xóm đem lời đáp về, phẫn hận muốn tuyệt. Nhưng vẫn từ xa dò hỏi, mong vọng cứu vãn. Khi biết giai nhân đã có chủ, lửa giận đốt lòng, muôn nỗi lo đều dứt. Chẳng bao lâu, nghe tin ngọc đã chôn hương đã vùi, sinh bi thương, hận không theo giai nhân cùng chết. Chiều ra cửa, định nhân đêm tối khóc mộ Thập Nhất Nương. Bỗng có một người đến gần, nhìn ra là Phong Tam Nương. Phong nói với sinh: "Mừng nhân duyên có thể thành rồi." Sinh rơi nước mắt nói: "Nàng không biết Thập Nhất Nương đã mất sao?" Phong nói: "Điều thiếp gọi là thành, chính vì nàng đã mất. Mau gọi người nhà đào mộ, thiếp có thuốc lạ, có thể làm nàng sống lại." Sinh nghe theo, đào mộ phá quan, rồi lấp huyệt lại. Sinh tự vác xác, cùng Tam Nương về, đặt lên giường; cho uống thuốc, một lúc sau nàng sống lại. Nàng nhìn thấy Tam Nương, hỏi: "Đây là đâu?" Phong chỉ sinh nói: "Đây là Mạnh An Nhân." Rồi kể cho nàng đầu đuôi, nàng mới như tỉnh mộng. Phong sợ chuyện lộ, cùng nhau đi năm mươi dặm, ẩn náu ở một thôn núi. Phong muốn từ biệt, Thập Nhất Nương khóc giữ lại làm bạn, cho ở một viện riêng. Bèn bán đồ trang sức chôn theo, dùng làm tiền sinh sống, cũng khá đủ đầy. Mỗi khi gặp Mạnh sinh đến, Phong lại tránh đi. Thập Nhất Nương thong thả nói: "Chị em ta, ruột thịt cũng không hơn, nhưng cuối cùng không thể tụ họp trăm năm. Tính ra không bằng noi theo Nga Hoàng, Nữ Anh." Phong nói: "Thiếp thuở nhỏ được bí quyết lạ, thổ nạp có thể trường sinh, nên không muốn lấy chồng." Thập Nhất Nương cười: "Thuật dưỡng sinh truyền ở đời đầy nhà đầy xe, kẻ làm mà có hiệu quả là ai?" Phong nói: "Điều thiếp được người đời không biết. Những thứ truyền đời đều không phải bí quyết thật, chỉ có Ngũ cầm đồ của Hoa Đà là không sai. Phàm nhà tu luyện chỉ muốn khí huyết lưu thông mà thôi, nếu mắc chứng nấc, làm thế hổ là hết ngay, chẳng phải là ứng nghiệm sao?" Thập Nhất Nương ngầm bàn với sinh, bảo sinh giả vờ đi xa. Đến đêm, nàng cố khuyên Phong uống rượu; Phong say, sinh lén vào, phá giới của nàng. Tam Nương tỉnh dậy nói: "Em hại chị rồi! Nếu giới sắc không phá, đạo thành sẽ lên trời thứ nhất. Nay sa vào mưu gian, đành chịu số mệnh!" Bèn đứng dậy cáo từ. Thập Nhất Nương nói thật lòng mình mà xin lỗi. Phong nói: "Thật nói với em: thiếp là hồ ly. Duyên vì thấy dung nhan đẹp, bỗng sinh lòng yêu mến, như tằm tự quấn kén, nên mới có hôm nay. Đây là kiếp tình ma, không phải sức người làm được. Ở lại nữa thì ma lại sinh, không đáy không cùng. Phúc trạch của nương tử còn dài, xin trân trọng tự yêu." Nói xong thì biến mất. Vợ chồng kinh thán hồi lâu. Qua năm sau, sinh thi hương, thi hội quả nhiên đỗ, làm quan Hàn lâm. Gửi thiếp đến yết kiến Phạm công, công hổ thẹn hối hận không gặp. Nài xin mãi mới gặp. Sinh bước vào, hành lễ con rể, lạy phục rất cung kính. Công vừa hổ thẹn vừa giận, ngờ sinh khinh bạc. Sinh xin nói riêng, kể hết tình việc. Công không tin sâu; sai người đến dò ở nhà sinh, mới kinh ngạc mừng rỡ. Ngầm dặn đừng truyền ra, sợ có họa biến. Hai năm sau, nhà quan thân bị phát giác vì lót tay, cha con bị đày ra quân Liêu Hải, Thập Nhất Nương mới được về thăm cha mẹ.
(Chú: Mao Toại là người tự tiến cử mình; Tào Khâu Sinh là người đứng ra nói giúp cho kẻ khác.)
