Vương Đỉnh, tự Tiên Hồ, người Tần Bưu. Tính khảng khái có sức khỏe, giao du rộng. Mười tám tuổi chưa cưới, vợ mất. Mỗi lần đi xa, thường cả năm mới về. Anh trai là Nãi, danh sĩ Giang Bắc, rất mực thương em. Khuyên em đừng đi chơi, sẽ chọn vợ cho. Vương không nghe, sai thuyền đến Trấn Giang thăm bạn. Bạn đi vắng, nên ông thuê ở trên gác quán trọ. Nước sông trong veo, núi Kim Sơn ngay trước mắt, lòng rất khoan khoái. Hôm sau, bạn đến mời ông dọn sang nhà; ông từ chối không đi. Ở hơn nửa tháng, đêm mộng thấy một cô gái, tuổi chừng mười bốn mười lăm, dung nhan đoan trang xinh đẹp, lên giường cùng ông, tỉnh dậy thì mệt lả như vừa trải qua chuyện ấy. Ông lấy làm lạ, nhưng cũng cho là ngẫu nhiên. Đêm vào, lại mộng thấy. Như thế ba bốn đêm. Ông rất kinh dị, không dám tắt nến, thân tuy nằm nhưng tự cảnh giác. Vừa chớp mắt, thấy cô gái lại đến; đang thân mật, bỗng tự giật mình tỉnh; vội mở mắt, thì thiếu nữ như tiên vẫn còn nằm trong lòng. Thấy ông tỉnh, nàng bỗng xấu hổ e sợ. Vương tuy biết không phải người, nhưng lòng cũng rất thích; không kịp hỏi han, chỉ say đắm theo nàng. Nàng như không chịu nổi, nói: "Hung bạo như thế, chẳng trách người ta không dám nói rõ." Ông mới gạn hỏi. Đáp: "Thiếp họ Ngũ, tên Thu Nguyệt. Cha thiếp là danh nho, tinh thông Dịch số, rất yêu quý thiếp; nhưng bảo thiếp không thọ, nên không cho hứa gả. Sau mười lăm tuổi quả nhiên chết yểu, chôn ở phía đông gác, san bằng đất. Cũng không có bia mộ, chỉ dựng một phiến đá bên cạnh quan tài, ghi: 'Nữ Thu Nguyệt, chôn không mộ, ba mươi năm, gả Vương Đỉnh.' Nay đã đủ ba mươi năm, chàng vừa đến. Trong lòng mừng, muốn tự dâng mình; nhưng thẹn thùng e sợ, nên mượn giấc mộng mà thôi." Vương cũng mừng, lại muốn cùng nàng. Nàng nói: "Thiếp còn cần chút dương khí, muốn cầu sống lại, thật không chịu nổi sóng gió này. Ngày sau hòa hợp vô hạn, cần gì đêm nay." Rồi đứng dậy đi. Hôm sau lại đến, ngồi đối diện cười đùa, vui như thuở bình sinh. Tắt nến lên giường, không khác người sống; chỉ là khi nàng dậy thì để lại dấu ẩm trên đệm chăn. Một đêm, trăng sáng trong vắt, ông đi dạo ngoài sân. Hỏi nàng: "Cõi âm cũng có thành quách không?" Đáp: "Cũng giống. Thành phủ cõi âm không ở đây, cách chừng ba bốn dặm. Nhưng lấy đêm làm ngày." Hỏi: "Người sống nhìn thấy được không?" Đáp: "Cũng được." Vương xin đi xem, nàng đồng ý. Nhân trăng đi, nàng bay như gió, ông cố sức theo. Chợt đến một nơi, nàng nói: "Không xa rồi." Vương nhìn không thấy gì. Nàng lấy nước bọt bôi hai khóe mắt ông, mở ra thì sáng gấp bội, nhìn đêm như ban ngày. Bỗng thấy chân thành trong sương mờ; trên đường người đi như đi chợ. Chốc lát hai sai dịch giải ba bốn người đi qua, người cuối cùng giống hệt anh ông. Chạy lại gần, đúng là anh. Ông hoảng hỏi: "Anh sao lại đến đây?" Anh thấy ông, nước mắt lã chã, nói: "Không biết vì chuyện gì, bị bắt giam." Vương giận nói: "Anh tôi là quân tử giữ lễ, sao đến nỗi bị xiềng xích thế này!" Bèn xin hai sai dịch nới lỏng. Sai dịch không chịu, thái độ rất ngạo mạn. Vương giận định cãi. Anh ngăn: "Đây là lệnh quan, cũng nên tuân theo. Chỉ là anh thiếu tiền, họ đòi hối lộ khổ lắm. Em về nên lo liệu." Vương nắm cánh tay anh, khóc nghẹn. Sai dịch giận, giật mạnh dây cổ, anh ngã sấp. Vương thấy thế, lửa giận đầy ngực, không kìm được, rút dao đeo bên mình, chém đầu một tên ngay. Một tên kêu thét, ông chém luôn. Cô gái kinh hãi nói: "Giết sứ giả quan, tội không tha! Chậm thì họa đến! Xin lập tức tìm thuyền đi bắc, về nhà đừng tháo cờ tang, đóng cửa không ra vào, bảy ngày sẽ yên." Vương bèn kéo anh trong đêm thuê thuyền nhỏ, gấp rút sang bắc. Về thấy khách điếu viếng ở cửa, biết anh quả đã chết. Đóng cửa khóa lại mới vào. Nhìn anh đã biến mất; vào phòng, thì người chết đã sống lại, kêu: "Chết đói rồi! Mau nấu canh bánh." Lúc ấy đã chết hai ngày, người nhà đều kinh hãi. Vương bèn kể đầy đủ. Bảy ngày mở cửa, bỏ cờ tang, người ta mới biết anh sống lại. Bạn bè họ hàng đến hỏi, chỉ đối đáp lấy lệ. Chuyển sang nghĩ đến Thu Nguyệt, nhớ rất nhiều. Bèn lại xuống nam, đến gác cũ, thắp nến đợi lâu, nàng mãi không đến. Mơ màng sắp ngủ, thấy một người đàn bà đến, nói: "Tiểu nương tử Thu Nguyệt gửi lời thăm lang quân: trước đây vì sai dịch bị giết, hung thủ trốn mất, bắt tiểu nương tử đi, nay đang giam. Quan giam đối xử tàn ác. Ngày ngày mong lang quân, xin tính cách cứu." Vương bi phẫn, bèn theo bà đi. Đến một thành lớn, vào góc tây, bà chỉ một cửa nói: "Tiểu nương tử tạm gửi nơi này." Vương vào, thấy nhà cửa khá nhiều, giam nhiều tù nhân, mà không có Thu Nguyệt. Lại vào một cánh cửa nhỏ, trong căn phòng nhỏ có đèn. Vương đến bên cửa sổ nhìn, thấy Thu Nguyệt ngồi trên giường, che tay áo khóc thút thít. Hai tên sai dịch ở bên, nâng cằm, nắm giày, trêu chọc nàng. Nàng khóc càng gấp. Một tên ôm cổ nàng nói: "Đã là tội phạm, còn giữ trinh sao?" Vương giận, không kịp nói, cầm dao xông vào, mỗi người một nhát, chém như chặt gai, giật lấy nàng chạy ra. May không ai phát hiện. Vừa đến quán trọ, bỗng giật mình tỉnh. Đang lạ giấc mộng dữ, thì thấy Thu Nguyệt ngậm ngùi đứng đó. Vương kinh ngạc đứng dậy kéo nàng ngồi, kể chuyện mộng. Nàng nói: "Thật đấy, không phải mộng." Vương hoảng nói: "Vậy phải làm sao!" Nàng than: "Việc này có số định. Thiếp đợi hết tháng mới là kỳ sống lại; nay đã thế, gấp cũng không đợi được! Nên mau đào chỗ chôn, chở thiếp về cùng, ngày ngày gọi tên thiếp, ba ngày có thể sống. Chỉ là chưa đủ ngày giờ, xương mềm chân yếu, không thể gánh việc giã gạo múc nước cho chàng." Nói xong, vội vã định ra. Lại quay lại nói: "Thiếp suýt quên, nếu cõi âm đuổi bắt thì sao? Khi còn sống cha truyền thiếp bùa chú, bảo ba mươi năm sau có thể đeo hai vợ chồng." Bèn xin bút viết nhanh hai lá bùa, nói: "Một lá chàng tự đeo, một lá dán sau lưng thiếp." Tiễn nàng đi, ghi chỗ biến mất, đào chừng một thước, thấy quan tài, cũng đã mục. Bên cạnh có bia nhỏ, đúng như lời nàng. Mở quan tài xem, dung nhan nàng như sống. Ôm vào phòng, áo xống theo gió đều tan. Dán bùa xong, lấy chăn đệm bọc kín, cõng ra bờ sông; gọi thuyền gần đến, nói dối em gái bị bệnh gấp, sắp đưa về nhà. May gió nam rất mạnh, vừa sáng đã đến cổng làng. Ôm nàng đặt yên, mới nói với anh chị dâu. Cả nhà kinh ngạc nhìn, cũng không dám nói thẳng sự nghi hoặc. Vương mở chăn, gọi dài "Thu Nguyệt", đêm đêm ôm xác nằm ngủ. Ngày càng ấm dần. Ba ngày nàng sống lại, bảy ngày đi được; thay áo lạy chị dâu, dáng dịu dàng như thần tiên. Chỉ ngoài mười bước phải có người đỡ; không thì lung lay theo gió, thường muốn ngã. Người thấy cho là bệnh tật trong người, càng thêm duyên. Nàng thường khuyên Vương: "Chàng tội nghiệt quá sâu, nên tích đức tụng kinh để sám hối. Không thì e thọ không dài." Vương vốn không tin Phật, đến lúc này quy y rất thành kính. Sau cũng không có việc gì.
Dị Sử thị nói: Tôi muốn dâng thư định luật: "Phàm giết sai dịch, tội giảm ba bậc so với người thường." Vì loại này không ai là không đáng giết. Nên người trừ khử được sâu mọt sai dịch tức là quan tốt; dù hơi nghiêm cũng không thể gọi là tàn bạo. Huống hồ cõi âm vốn không có phép định sẵn, nếu có kẻ ác thì dao cưa vạc nấu cũng không cho là quá nghiệt. Điều khiến lòng người sảng khoái cũng là điều Minh vương cho là tốt. Há lẽ tội bị cõi âm đuổi bắt mà may thoát được sao?
