Ở Quảng Đông có một vị tấn thân họ Phó, hơn sáu mươi tuổi mới sinh một con trai tên Liêm. Con rất thông minh, nhưng bẩm sinh là thiên yêm, mười bảy tuổi mà chỗ kín nhỏ như con tằm. Xa gần đều biết, không ai gả con gái cho. Ông tự cho dòng dõi đã đứt, ngày đêm lo buồn mà không biết làm sao. Liêm theo thầy học. Thầy tình cờ đi vắng, đúng lúc ngoài cửa có người chơi khỉ làm trò, Liêm xem mà bỏ học. Tính thầy sắp về, sợ, bèn trốn đi. Cách nhà mấy dặm, thấy một cô gái áo trắng dẫn tỳ nữ nhỏ đi trước. Cô vừa ngoảnh đầu, đẹp yêu kiều vô song. Bước sen chậm rãi, Liêm đi vượt qua. Cô ngoảnh bảo tỳ nữ: "Thử hỏi chàng này, có phải muốn đến Quỳnh Châu không?" Tỳ nữ quả gọi hỏi. Liêm hỏi cô hỏi để làm gì. Cô nói: "Nếu đi Quỳnh Châu, có một phong thư, phiền tiện đường gửi về làng. Mẹ già ở nhà, cũng có thể làm chủ nhà tiếp đãi." Liêm ra đi vốn không định hướng, nghĩ vượt biển cũng được, bèn nhận lời. Cô lấy thư giao cho tỳ nữ, tỳ nữ chuyển cho chàng. Hỏi họ tên chỗ ở, đáp: "Họ Hoa, ở thôn Tần Nữ, cách cửa bắc thành ba bốn dặm." Liêm theo thuyền đi ngay.
Đến cửa bắc Quỳnh Châu, trời đã xế chiều. Hỏi thôn Tần Nữ, chẳng ai biết. Nhìn về bắc đi bốn năm dặm, sao trăng đã sáng, cỏ thơm mịt mờ, hoang vắng không quán trọ, rất quẫn bách. Thấy bên đường có một ngôi mộ, nghĩ muốn nương mộ nghỉ, lại sợ hổ sói. Bèn leo cây như khỉ, ngồi xổm trên đó. Nghe tiếng thông xào xạc, sâu đêm kêu bi thương, lòng thấp thỏm, hối hận như lửa đốt. Bỗng nghe tiếng người dưới gốc, cúi nhìn, sân viện rõ ràng; một mỹ nhân ngồi trên đá, hai tỳ nữ búi đôi thắp nến vẽ, đứng hầu hai bên. Mỹ nhân ngoảnh trái nói: "Đêm nay trăng trắng sao thưa, trà bánh Hoa cô tặng, có thể nấu một chén thưởng thức đêm đẹp." Liêm ngờ là quỷ mị, lông tóc dựng đứng. Không dám nghỉ chút nào. Bỗng một tỳ nữ ngẩng nhìn nói: "Trên cây có người!" Cô gái giật mình đứng dậy: "Thằng nhóc to gan nào, đêm tối dòm trộm người!" Liêm sợ lắm, không chỗ trốn, đành lượn xuống, phục dưới đất xin tha. Cô lại gần liếc một cái, bỗng từ giận chuyển sang mừng, kéo ngồi cạnh. Liêm nhìn lén, thấy cô chừng mười bảy mười tám tuổi, dáng vẻ tuyệt diễm. Nghe giọng cũng không phải giọng địa phương. Hỏi: "Chàng đi đâu?" Đáp: "Làm người đưa thư giùm người." Cô nói: "Ngoài đồng nhiều kẻ cướp, ngủ ngoài trời đáng lo. Nếu không chê nhà tranh, xin ghé nghỉ." Mời Liêm vào. Phòng chỉ có một giường, cô sai tỳ nữ trải hai chăn lên đó. Liêm hổ thẹn vì thân mình, xin nằm giường dưới. Cô cười: "Khách quý gặp nhau, thiếp nào dám nằm cao?" Liêm bất đắc dĩ cùng nằm giường, nhưng sợ không dám duỗi người. Lát sau, trong bóng tối cô đưa bàn tay thon vào, khẽ nhéo đùi chàng. Liêm giả vờ ngủ như không biết. Lát sau nữa, cô chui vào chăn, lay chàng, vẫn không động. Cô bèn sờ xuống chỗ kín. Rồi dừng tay thất vọng, lặng lẽ ra khỏi chăn. Chốc lát nghe tiếng khóc. Liêm hoảng hổ thẹn không có chỗ chui, chỉ hận ông trời làm chàng khiếm khuyết. Cô gọi tỳ nữ thắp đèn. Tỳ nữ thấy vết nước mắt, kinh ngạc hỏi đau khổ gì. Cô lắc đầu: "Ta chỉ than cho số mình." Tỳ nữ đứng trước giường, chăm chú nhìn mặt chàng. Cô nói: "Đánh thức chàng dậy, cho đi." Liêm nghe, càng hổ thẹn gấp bội; lại sợ nửa đêm mờ mịt không biết đi đâu.
Đang toan tính, một phụ nữ đẩy cửa vào. Tỳ nữ thưa: "Hoa cô đến." Liêm nhìn lén, bà chừng hơn năm mươi tuổi, vẫn phong độ. Thấy cô chưa ngủ, bèn hỏi. Cô không đáp. Lại thấy trên giường có người nằm, hỏi: "Ai nằm chung?" Tỳ nữ đáp thay: "Đêm nay một chàng trai trọ lại." Bà cười: "Không biết Xảo Nương làm lễ hoa chúc." Thấy nước mắt cô chưa khô, giật mình: "Đêm hợp cẩn mà khóc bi thương thế, chẳng lẽ lang quân thô bạo?" Cô không nói, càng buồn. Bà muốn vén áo xem Liêm, vừa giũ áo, bức thư rơi xuống giường. Bà nhặt xem, hoảng nói: "Là nét chữ con gái ta!" Mở đọc than thở. Cô hỏi. Bà nói: "Là thư nhà của tam tỷ, báo Ngô lang đã chết, cô quạnh không nơi nương tựa, biết làm sao?" Cô nói: "Chàng ấy nói là đưa thư giùm người, may chưa đuổi đi." Bà gọi Liêm dậy, gặng hỏi nguồn thư. Liêm kể hết. Bà nói: "Phiền chàng đi xa gửi thư, lấy gì báo?" Lại nhìn kỹ Liêm, cười hỏi: "Sao lại làm trái ý Xảo Nương?" Liêm nói: "Cháu không biết lỗi gì." Bà lại hỏi cô. Cô than: "Thiếp tự thương lấy phải kẻ yêm, sống mà không thể gần người, lấy gỗ thay miệng, yêm nhân vào người, nên buồn." Bà quay nhìn Liêm: "Thằng bé khôn ranh này, chẳng phải là con đực mà như con cái sao? Là khách của ta, không nên để lâu chỗ người khác." Bèn dẫn Liêm sang sương phòng đông, thò tay vào quần kiểm tra. Cười nói: "Không lạ gì Xảo Nương rơi lệ. Nhưng may còn gốc rễ, vẫn có thể giúp." Khêu đèn lục khắp hòm tủ, được một viên thuốc đen, đưa Liêm bảo uống ngay, dặn kín đừng làm ồn, rồi ra. Liêm nằm một mình suy nghĩ, không biết thuốc chữa bệnh gì. Gần canh năm, vừa tỉnh, thấy dưới rốn có một luồng hơi nóng xông thẳng xuống chỗ kín, nhúc nhích như có vật thõng giữa háng; tự sờ thì thân đã thành đàn ông tráng kiện. Lòng mừng kinh ngạc, như vừa nhận cửu tích. Trời vừa hửng, bà vào ngay, đưa bánh nướng vào phòng Liêm, dặn kiên nhẫn ngồi, rồi khóa cửa lại. Ra nói với Xảo Nương: "Lang quân có công đưa thư, ta sẽ giữ lại, gọi Tam nương đến, kết nghĩa chị em. Còn tạm đóng cửa để người đỡ phiền." Rồi đi ra. Liêm ở trong buồn bã đi lại, thỉnh thoảng sát khe cửa như chim nhòm lồng. Thấy Xảo Nương là muốn gọi tự trình, nhưng hổ thẹn ngập ngừng nên thôi. Kéo dài đến nửa đêm, bà mới dẫn con gái về. Mở cửa nói: "Làm lang quân buồn chết rồi! Tam nương lại bái tạ." Một người trên đường ngập ngừng vào, chắp áo chào Liêm. Bà bảo xưng anh em. Xảo Nương cười: "Chị em cũng được." Cùng ra giữa nhà, ngồi quây quần uống rượu. Trong lúc uống, Xảo Nương đùa hỏi: "Hoạn quan cũng động lòng với người đẹp à?" Liêm nói: "Người què không quên giày, người mù không quên nhìn." Cùng cười.
Xảo Nương thấy Tam nương mệt, ép nghỉ. Bà nhìn Tam nương, bảo cùng Liêm ngủ. Tam nương thẹn đỏ không đi. Bà nói: "Đây là đàn ông mà như đàn bà, sợ gì?" Giục cùng đi. Bà dặn riêng Liêm: "Dưới tối làm rể ta, trên sáng làm con ta, được thôi." Liêm mừng, nắm cánh tay lên giường, lưỡi dao mới mài thử, khoái lạc khó tả. Rồi trên gối hỏi cô: "Xảo Nương là ai?" Đáp: "Là quỷ. Tài sắc vô song nhưng vận mệnh long đong. Lấy tiểu lang họ Mao, bệnh yêm, mười tám tuổi không thể gần người, nên uất ức không thông, ôm hận xuống cõi âm." Liêm kinh ngạc, ngờ Tam nương cũng là quỷ. Cô nói: "Nói thật với chàng, thiếp không phải quỷ, là hồ ly. Xảo Nương ở một mình không bạn, mẹ con thiếp không nhà, mượn nhà nương thân." Liêm rất sững sờ. Cô nói: "Đừng sợ, tuy là quỷ hồ cũ, không phải loại gây họa." Từ đó ngày ngày cùng nói chuyện ăn uống. Tuy biết Xảo Nương không phải người, nhưng lòng yêu vẻ đẹp của cô, chỉ hận không có dịp bày tỏ. Liêm ý nhị, khéo nói đùa, được Xảo Nương rất thương. Một hôm, mẹ con họ Hoa sắp đi nơi khác, lại khóa Liêm trong phòng. Liêm bức bối, quanh phòng cách cửa gọi Xảo Nương. Xảo Nương bảo tỳ nữ thử nhiều chìa mới mở được. Liêm ghé tai xin nói riêng. Xảo Nương cho tỳ nữ đi. Liêm kéo cô lên giường nằm, ôm sát cô. Cô đùa vuốt dưới rốn, nói: "Tiếc chàng nhỏ chỗ này thiếu mất." Lời chưa dứt, tay chạm đã đầy nắm. Kinh ngạc nói: "Sao trước nhỏ xíu mà bỗng đầy thế này!" Liêm cười: "Trước xấu hổ gặp khách nên co lại, nay vì bị chê khó chịu, tạm làm ếch giận thôi." Rồi giao hoan. Xong cô giận nói: "Nay mới biết đóng cửa là có lý do. Xưa mẹ con lưu lạc không nơi ở, mượn nhà thiếp ở. Tam nương học thêu, thiếp chưa từng tiếc giấu. Sao ghen ghét thế!" Liêm khuyên giải, và kể thật tình. Xảo Nương rốt cuộc vẫn ghi hận. Liêm nói: "Giữ kín đi, Hoa cô dặn tôi nghiêm lắm." Lời chưa dứt, Hoa cô đột nhập. Hai người hoảng đứng dậy. Hoa cô trợn mắt hỏi: "Ai mở cửa?" Xảo Nương cười nhận. Hoa cô càng giận, lải nhải không thôi. Xảo Nương cố ý cười khẩy: "A bà cũng buồn cười! Đây là đàn ông mà như đàn bà, làm nên trò gì?" Tam nương thấy mẹ và Xảo Nương cãi nhau dữ, lòng bất an, lấy thân điều đình giữa hai bên, hai bên mới đổi giận ra vui. Xảo Nương lời tuy phẫn kích, nhưng từ đó chịu thờ Tam nương. Nhưng Hoa cô ngày đêm canh phòng, hai tình không thể tự bày, chỉ biết đưa mắt gửi tình.
Một hôm, Hoa cô bảo Liêm: "Con gái ta chị em đều đã hầu chàng. Nghĩ ở đây không phải kế lâu dài, chàng nên về báo cha mẹ, sớm định ước lâu dài." Rồi sắm hành trang giục Liêm đi. Hai cô nhìn nhau, mặt buồn thương. Xảo Nương càng không chịu nổi, nước mắt lăn như chuỗi đứt, không dứt. Hoa cô ngăn lại, bèn kéo Liêm ra. Ra tới cổng, thì sân viện đã không còn, chỉ thấy mộ hoang. Hoa cô tiễn lên thuyền, nói: "Sau khi chàng đi, lão thân dắt hai con thuê nhà ở quý huyện. Nếu không quên tình xưa, trong vườn hoang họ Lý, có thể đợi đón dâu." Liêm bèn về.
Lúc ấy cha Phó tìm con không thấy, đang lo lắng, thấy con về mừng ngoài ý muốn. Liêm kể sơ đầu đuôi, và việc hẹn với họ Hoa. Cha nói: "Lời yêu quái sao đáng tin? Con còn sống về được chỉ vì bị yêm; nếu không thì chết rồi!" Liêm nói: "Họ tuy là vật khác, tình cũng như người; huống lại thông minh xinh đẹp, cưới cũng không bị họ hàng cười." Cha không nói, chỉ khịt mũi. Liêm bèn lui. Nhưng ngứa nghề không giữ phận, thường tư thông với tỳ nữ; dần dần ban ngày cũng dâm, ý muốn làm ông bà kinh ngạc. Một hôm bị tỳ nữ nhỏ nhìn thấy, chạy báo mẹ, mẹ không tin, đến xem mới hoảng. Gọi tỳ nữ tra hỏi, biết hết. Mừng lắm, gặp người liền kể, để tỏ con không yêm, sắp bàn hôn với thế tộc. Liêm lén thưa mẹ: "Không phải họ Hoa thì con không cưới." Mẹ nói: "Đời không thiếu mỹ nhân, sao cứ phải quỷ?" Liêm nói: "Con không có Hoa cô thì không biết đạo làm người, phụ họ là bất tường." Cha Phó theo ý, sai một đầy tớ và một bà già đi dò. Ra cửa đông bốn năm dặm, tìm vườn họ Lý, thấy trong tường đổ rừng tre có khói bếp lượn lờ. Bà già xuống ngựa, vào thẳng cửa, thấy mẹ con cọ rửa bàn ghế như đang chờ ai. Bà thi lễ nói ý chủ. Thấy Tam nương, kinh ngạc nói: "Đây là tiểu chủ mẫu nhà ta sao? Tôi thấy còn thương, trách gì công tử hồn mộng quấn quýt." Rồi hỏi chị. Hoa cô thở dài: "Là con gái nuôi của ta, ba hôm trước bỗng mất." Bèn đãi bà già và đầy tớ rượu thức ăn. Bà về nói hết dung mạo cử chỉ Tam nương, cha mẹ đều mừng. Cuối cùng bà nói tin Xảo Nương chết, Liêm buồn muốn khóc. Đến đêm nghinh hôn, gặp Hoa cô, tự hỏi, đáp: "Đã đầu thai đất bắc." Liêm thở dài hồi lâu. Đón Tam nương về nhưng cuối cùng không quên được Xảo Nương, ai từ Quỳnh Châu đến, nhất định gọi gặp hỏi. Có người nói mộ Tần Nữ nửa đêm nghe tiếng quỷ khóc. Liêm lấy làm lạ, vào nói với Tam nương. Tam nương trầm ngâm hồi lâu, rơi lệ: "Thiếp phụ chị rồi!" Hỏi, đáp: "Lúc mẹ con thiếp đến, thật chưa cho chị biết. Tiếng khóc oán lần này, e chính là chị? Trước muốn nói, sợ lộ lỗi của mẹ." Liêm nghe, buồn rồi mừng, liền sai xe, ngày đêm đi gấp, chạy đến mộ. Gõ cây mộ gọi: "Xảo Nương, Xảo Nương! Tôi ở đây." Chốc lát thấy cô gái ôm một đứa bé từ huyệt đi ra, ngẩng đầu thổn thức, oán trách không thôi. Liêm cũng rơi lệ. Thò tay hỏi con nhà ai, Xảo Nương nói: "Là giọt máu của chàng. Sinh ba tháng rồi." Liêm thở dài: "Nghe lầm lời Hoa cô, để mẹ con chôn dưới đất lo buồn, tội làm sao chối!" Bèn cùng lên xe, vượt biển về. Bế con thưa mẹ, mẹ nhìn, thân hình vạm vỡ, không giống quỷ, càng mừng. Hai cô hòa thuận, thờ mẹ chồng hiếu thảo.