Hùng Vương truyền đến đời thứ ba, sinh được một người con gái tên là Tiên Dung Mị Nương (cháu mười đời họ Thần Nông). Năm mười tám tuổi, nàng dung mạo xinh đẹp, không muốn lấy chồng, thích rong chơi. Nàng đi khắp thiên hạ, vua cha không cấm. Mỗi năm vào khoảng tháng hai tháng ba, nàng sửa soạn thuyền bè, dạo chơi ngoài biển, vui quên đường về.
Bấy giờ ở làng Chử Xá bên sông lớn có người tên Chử Vi Vân (có bản chép là Chử Vi Tử), sinh ra Chử Đồng Tử. Cha con đều hiền lành nhân hậu. Nhà gặp hỏa hoạn, của cải sạch trơn, chỉ còn một chiếc khố, cha con ra vào thay nhau mặc. Đến khi người cha già bệnh, dặn con rằng: "Cha chết, cứ để trần mà chôn, chiếc khố để lại cho con." Người con không nỡ, bèn dùng chiếc khố liệm chôn cha.
Đồng Tử mình trần, đói rét khốn khổ, ra bờ sông thấy thuyền nhà buôn giàu thì đứng dưới nước xin ăn, hoặc cầm cần câu cá để sống. Không ngờ thuyền Tiên Dung bỗng đến, chiêng trống sáo nhạc, kẻ hầu người theo rất đông. Đồng Tử hoảng sợ, thấy trong bãi cát có một khóm lau sậy, thưa thớt chừng ba bốn cây, bèn chạy vào ẩn, bới cát thành hố rồi nấp, lại lấy cát phủ lên trên. Trong khoảnh khắc, Tiên Dung cho thuyền dừng lại chơi trên bãi cát, truyền lấy màn che quanh khóm lau, làm chỗ tắm. Tiên Dung vào trong màn, cởi áo dội nước, cát trôi đi, lộ ra Đồng Tử. Tiên Dung kinh ngạc nhìn hồi lâu, biết là con trai. Nàng nói: "Ta vốn không muốn lấy chồng, nay gặp người này, trần truồng cùng ở một hố, ấy là trời xui nên vậy. Ngươi mau dậy tắm đi." Nàng ban cho áo quần, cùng xuống thuyền ăn uống vui vẻ. Mọi người trong thuyền đều cho là cuộc gặp gỡ đẹp, xưa nay chưa từng có. Đồng Tử thuật lại đầu đuôi, Tiên Dung than thở, bảo kết làm vợ chồng, Đồng Tử một mực từ chối. Tiên Dung nói: "Đây là trời khiến ta hợp nhau, từ chối làm gì!"
Người hầu chạy về tâu. Hùng Vương nói: "Tiên Dung không tiếc danh tiết, không thương của cải của ta, rong chơi ngoài đường, hạ giá lấy người nghèo, còn mặt mũi nào gặp ta?" Tiên Dung nghe tin, không dám về, bèn cùng Đồng Tử mở chợ bến, dựng cửa hàng, buôn bán với dân, dần thành chợ lớn (nay là chợ Hà Lương, cũng gọi là chợ Thâm). Khách buôn giàu nước ngoài đến lui buôn bán, tôn Tiên Dung và Đồng Tử làm chủ. Có người đại phú bảo: "Quý nhân bỏ ra một nhật vàng, năm nay đem ra biển ngoài mua hàng quý, sang năm được mười nhật." Tiên Dung mừng, bảo Đồng Tử: "Vợ chồng ta do trời khiến, cơm áo do trời cho. Nay lấy vàng cùng người nhà đi buôn ngoài biển để làm kế sinh nhai."
Đồng Tử bèn cùng người nhà ra biển. Có núi Quỳnh Viên, trên núi có một cái am nhỏ. Người nhà đậu thuyền lấy nước, Đồng Tử lên chơi. Trong am có một vị sư trẻ tên Phật Quang, truyền pháp cho Đồng Tử. Đồng Tử ở lại học, đưa vàng cho người nhà đi mua hàng. Người nhà về đến am này, chở Đồng Tử về. Vị sư tặng Đồng Tử một cây gậy và một cái nón, nói: "Linh thông ở đó vậy."
Đồng Tử về nhà, thuật lại hết đạo Phật. Tiên Dung cũng giác ngộ, bỏ chợ búa nhà cửa, hai người đi tìm thầy học đạo, rong chơi xa. Một hôm trời đã tối, chưa đến làng xóm, tạm nghỉ giữa đường, dựng gậy úp nón để che. Đến canh ba đêm, nơi ấy hiện ra thành quách, lầu châu, điện báu, đài các, hành lang, kho tàng, miếu xã, vàng bạc, châu ngọc, giường chiếu, màn trướng, tiên đồng, ngọc nữ, tướng sĩ, thị vệ, bày la liệt đầy trước mặt. Hôm sau ai thấy cũng kinh ngạc, đều mang hương hoa, đồ ăn thức uống tốt đến dâng nạp, xưng thần. Có văn võ trăm quan, chia quân túc vệ, lập thành một nước riêng.
Hùng Vương nghe tin, cho rằng con gái làm loạn, đem quân đánh. Quần thần xin chia quân chống giữ. Tiên Dung cười nói: "Không phải ta làm, ấy là trời khiến. Sống chết ở trời, sao dám chống cha? Cứ thuận theo lẽ chính mà chịu, mặc cho cha giết." Bấy giờ đám người mới họp liền kinh sợ tan đi, chỉ còn những người cũ. Quân triều đến, đóng trại ở bãi Tự Nhiên, còn cách một con sông lớn. Trời tối, chưa kịp tiến quân. Đến nửa đêm, gió lớn nổi cát bốc, nhổ cây, quân triều đại loạn. Thành quách và bộ chúng của Tiên Dung cùng lúc tan đi, bay lên trời, chỗ ấy lún thành đầm lớn. Dân bèn lập đền, thường xuyên cúng tế. Gọi đầm là đầm Nhất Dạ, bãi là bãi Mạn Trù, chợ là chợ Thâm (có bản chép là Hà Lương).
Sau này, vua nhà Lương sai Trần Bá Tiên đem quân xuống xâm lược phương Nam. Lý Nam Đế sai Triệu Quang Phục làm tướng chống cự. Quang Phục dẫn quân ẩn trong đầm này. Đầm rất sâu rộng, lầy lội khó đi, Quang Phục dùng thuyền độc mộc bất ngờ ra đánh úp, cướp lương thực để cầm cự lâu, làm cho quân giặc mỏi mệt. Trong ba bốn năm, hai bên không giáp được mũi nhọn. Bá Tiên than: "Xưa gọi là đầm một đêm lên trời, nay là đầm một đêm cướp bóc." Gặp lúc Hầu Cảnh làm loạn, vua Lương triệu Bá Tiên về, giao cho thuộc tướng Dương Sàn cầm quân. Quang Phục trai giới, lập đàn giữa đầm, đốt hương cầu khấn, bỗng thấy thần nhân (có bản chép là Chử Đồng Tử) cưỡi rồng lên giữa đàn (có bản chép là giữa đầm), bảo Quang Phục: "Nơi ta bay lên trời, linh dị vẫn còn. Ngươi biết thành khẩn cầu khấn nên ta đến cứu giúp để dẹp loạn giặc." Bèn tháo móng rồng trao cho Quang Phục, nói: "Cắm cái này lên mũ trụ, đi đến đâu giặc tan đến đó." Nói xong bay lên trời. Quang Phục có được vật này, quân uy lừng lẫy, xông vào đánh, quân Lương thua to. Chém Dương Sàn trước trận, giặc Lương bèn rút. Quang Phục nghe tin Nam Đế mất, tự lập làm Triệu Việt Vương, xây thành ở núi Trâu, Vũ Ninh (có bản chép là núi Trâu Viên, tức Kim Mộc, ở phía nam huyện Thạch Hà ngoài cửa biển).