II
Phụ tữ tình thâm
Để cho Đăng-lạc tính sổ với ông chủ và nói hành Đăn-tết, mình một cứ việc theo Đăn-tết về nhà coi thì sự ra làm sao.
Tới nơi Đăn-tết phải leo thang lên đến từng thứ tư, ngừng chưn trước cái phòng kia, cữa đang mở hé, đây là chổ ngụ cũa cha Đăn-tết. Tin tàu Pha-ra-ông về mà chưa thấu tai ỗng, nên thấy ổng đang lui cui sữa cây giây leo, thình lình bị ôm và có tiếng quen kêu sau lưng rằng: Ớ cha, ớ cha. Ông già dực mình la lên rồi xây lại thấy con bèn ngã đại vào lòng con.
— Cha trong mình làm sao? Cha có đau không?
— Không có đau chi, song tao trông đợi mầy mà mầy về thình lình làm tao mừng quýnh thở hơi không kịp.
— Thôi, xin cha tỉnh lại, thiệt là con đây! Chớ chẳng phải là ai đâu. Vì họ nói sự mừng nó không giết ai, nên tôi sẻ lén lên lầu đặng ôm cha. Xin cha tĩnh lại, cười với con, chạ làm gì ngó con sững đông vậy? Vài ngày đây sẽ có tin lành, cha con mình hưởng đại phước.
— Được vậy thì tốt, mà phước chi ha con. Bây giờ con về đây thì ở luôn với cha cho hẩm hút.
— Người ta chết mà mình mừng nổi gì, không phải lẽ vậy, lòng tôi không có tàng nhẩn đâu. Số là thình lình ông Cạp-bì-tên Lơ-cà-le mất, có lẻ nhờ ông Mo-ren giúp tôi sẽ thế cho ổng mà làm Cạp-bì-tên. Cha có hiểu chưa, mới có 20 tuổi mà làm Cạp-bì-tên, lương ăn 100 đồng vàng, lại còn chia huê-hồng nữa. Mạch-lô mạt như tôi mà được như thế, há chẳng phải là đại phước hay sao?
— Phải, phải, thiệt là cuộc đại phước đa con!
— Cho nên hễ tôi lảnh lương được tôi sẽ mua cho cha 1 cái nhà có vườn cho cha mặc sức trồng huê. Ua sao cha yếu quá, coi bộ muốn ngã kìa!
Ông già yếu sức bèn ngã ngữa.
— Cha ơi, xin cha uống 1 chút rượu chác cho nó vượng sức lại.
— Đừng kiếm con, cha không uống đâu.
— Thì xin cha chĩ chổ để rượu cho con lấy mà.
— Hết rồi, còn gì đâu mà lấy.
— Có lẽ nào hết rượu mà cha không mua, chắc đây cha hụt tiền xài nên chịu vậy chớ gì?
— Con về đây cha hết hụt hạt rồi.
— Khi ra đi cách ba tháng nay, con có để lại cho cha hai trăm quan tiền.
— Ừ, mà khi con đi con quên một mối nợ. Chũ nợ là Ca-đờ-rút, đến thúc, nó nói nếu cha không trả thì nó sẻ đi thưa với ông chủ Mo-ren, cha sợ nó làm vính mà khỗ cho con, nên cha trả phức cho nó.
— Tôi thiếu nó có 140 quan mà thôi.
— Phải.
— Cha lấy trong số 200 quan con để lại đó cha trả hay sao? Ỗng gụt gặt đầu.
— Té ra có 60 quan mà ăn trong ba tháng trường.
— Cha ăn xài bao nhiêu đó con hòng ngại.
Đăn-tết quì gối trước mặt cha kêu trời mà than van.
— Làm chi vậy con?
— Cha làm vậy thì con ruột tầm héo don.
— Thôi con, buồn mà làm chi, nay con đã về đây rồi, thì vạn sự giai hảo.
— Dạ, tôi về đây có lẽ hậu nhựt khá lắm, lại sẳn trong lưng có chút đĩnh tiền bạc, xin cha hãy lấy mà mua vật thực.
Nói rồi trúc tiền trên bàn, được 12 đồng vàng, 6 đồng Ê-cư mổi đồng là 5 quan và bạc vụn.
Ông già thấy bạc mừng rở vô cùng, bèn hỏi con rằng: bạc ấy cũa ai vậy ha con?
— Bạc ấy cũa con, cũa cha, cũa chúng ta. Cha hảy cất lấy mà mua đồ cần dùng, mai mốt còn nữa.
— Đừng có hốc tốc, chạ cũng cứ tiện tặng mà xài, nếu thình lình cha đi mua đồ xài nhiều quá, chi cho khỏi họ dị nghị rằng ở nhà không tiền, đợi con về mới có mua nầy mua nọ ê hề.
— Tự ý cha, làm sao cũng tốt vậy, mà trước hết cha phải mướn một người ở, con không muốn cha ở một mình, quạnh hiêu như vậy. À con có đem về một mớ cà-phê và thuốc lậu, con còn giấu dưới tàu, đễ mai con đem về cho cha xài. Kìa có ai lên lầu đó.
— Chắc là thằng Ca-đờ-rút, nó nghe con về nó đến thăm con.
— Quân ấy quả là khẩu phật tâm xà, song vì là kẻ lân cận và khi trước nó có làm ơn với cha con mình, nên con sẻ nghinh tiếp nó.
— Mà quả như vậy, Đăn-tết nói nhỏ vừa dứt lời kế thấy một người tác 25, 26 tuổi bước vô, tay cầm một tấm nĩ, vì anh ta là thợ may.
— Uả! mầy mới về đó sao Đăn-tết? (Vừa hỏi vừa cười nhăn răn trắng như ngà).
— Phải, tôi mới về tới, sẳn lòng làm ơn cho anh luôn. (Trong lòng đã hờn sẳn vì mắc nó 140 quan, mình đi khỏi, nó ở nhà đòi ông già, hăm để thưa với chủ mình, nên mới nói lẩy như vậy).
Ca-đờ-rút trả lời rằng: Cám ơn, cám ơn, nói cho phải nhờ trời qua cũng không hụt hạt gì, mà qua nhiều khi hay làm ơn cho kẻ khác, đây là qua chẳng phải nói em; qua đã cho em mượn tiền, em đã trả cho qua rồi, ấy là việc lối xóm bánh sáp đi bánh qui lại với nhau, không cần gì nhắt tới.
— Tuy là bạc đã trả rồi, mà nhơn nghĩa biết sao trả cho dứt.
— Cần gì nói tới chuyện đó, việc đã qua rồi cũng chẳng nhắt lại làm chi, để nói chuyện cũa em đi về thuận buồm xuôi gió. Số là qua đi xuống Hãi-khẩu lựa nĩ màu nu thì qua có gặp thằng Đăng-lạc qua hỏi rằng: Mầy về tới đây hồi nào?
Nó đáp lại rằng: Tao mới về tới.
— Tao tưởng mầy còn ở tại Xi-miệt.
— Tao có ghé đó rồi mới về đây.
— Còn thằng nhỏ Ết-mông Đăn-tết nó có về không?
— Có, bây giờ chắc nó ở tại nhà tía nó.
Tao nghe nói vậy tao mới chạy tuốc về đây thăm mầy.
Ông già Đăn-tết nói: Cái thằng Ca-đờ-rút nó có lòng thương cha con mình lắm.
— Phải chớ, thương là vì cha con chú là người ngay lành, vì đời nầy ít kẻ được ngày lành. À! Tao nghe nói rằng: Kỳ nầy mầy khá lắm phải không Đăn-tết.
Miệng thì hỏi còn mắt thì liếc đống bạc trên bàn.
Đăn-tết dòm thấy cập con mắt anh ta lườm lườm tỏ lòng tham, bèn trả lời rằng: Bạc nầy không phải của tôi, vì tôi nghi ông già ở nhà hụt tiền xài, tôi hỏi thì ổng đem túi bạc mà trút trên bàn cho tôi coi. Cha ôi hảy lấy bạc mà cất vào túi. À như anh Ca-đờ-rút có cần dùng cũng nên cho mượn.
— Không đâu em, qua không cần dùng cái chi, nói cho phải, mổi ngày qua làm cũng đủ nuôi cái lổ miệng, lấy bạc cất đi, vì ở đời đa đa ích thiện; tuy qua không có cần dùng đến, mà qua cũng là mang ơn bậu như đã cần dùng rồi.
— Ấy là tôi thật tình với anh.
— Phải, qua cũng rỏ thấu. À kỳ rày bậu có hơi thân với ông Mo-ren rồi há? Cái thằng sao lanh lợi quá!
— Số là ông Mo-ren tự thuở nay thương tôi luôn luôn.
— Như vậy mà sao bậu không chịu dùng cơm với ổng?
Ông già Đăn-tết hỏi: Uả sao con lại không chịu dùng cơm với ổng, ổng có mời con hay sao?
— Dạ, thưa cha có.
— Mà sao con lại từ chối, không chịu dùng cơm với ổng?
— Dạ, tại con nóng về thăm cha.
Ca-đờ-rút nói: Như vậy e sợ mích lòng ông Mo-ren chăng, mà nhứt là khi mình muốn lảnh chức Cạp-bi-tên thì không nên làm mích lòng ông chủ mình vậy.
— Tôi có cắt nghĩa rỏ ràng có lẻ ổng đã hiểu rồi.
— Thường lề hể mình muốn làm Cạp-bi-tên thì phải thù phụng chủ một chút mới được.
— Cần gì phải thù phụng, bề gì cũng làm Cạp-bi-tên mà.
— Vậy thì tốt lắm, tốt lắm. Ai ai nghe được cũng vui mầng, mà ở phía sau nhà thờ ông thánh Ni-cù-lao có người lại mừng hơn nửa.
Ông già Đăn-tết hỏi: Phải là con Mẹt-xê-đết không?
— Dạ, thưa cha phải. Nay con đã thăm cha rồi, việc nhà bình yên vô sự, vậy con xin phép cha cho con qua làng Ca-tà-lăn mà thăm nó chút.
— Ờ, con muốn đi thì đi, cha cầu trời khẩn phật cho con v vợ con mạnh giỏi.
Ca-đờ-rút hỏi: Uả, chưa cưới mà sao kêu rằng vợ?
— Đăn-tết trả lời: Chưa, nhưng vậy vài bữa cũng sẻ cưới.
— Ừ, Em cũng nên cưới gấp đi.
— Sao vậy ha anh?
— Là vì con Mẹt-xê-đết nó có bóng sắc, mà thường lề hể gái có bóng sắc thì nhiều trai rấp ranh, nhứt là con Mẹt-xê-đết mổi lần ra đi thì có hơn một chục đứa trai theo đàng sau lưng.
Đăn-tết cười gượng, mà trong lòng có hơi lo, bèn nói rằng: Vậy hay sao?
— Thiệt vậy! thiệt vậy! Trong đám cũng có nhiều đứa giàu có, mà em cũng đủ hiểu, em gần lên chức Cạp-bi-tên, thì bề nào cũng cưới được mà.
— Nghĩa là nếu tôi không làm được chức Cạp-bì-tên thì...
— Chuyện đó không chừng.
— Thôi anh đi, tôi tin lòng đờn bà hơn anh, mà nhứt là lòng con Mẹt-xê-đết. Dầu tôi có làm Cạp-bì-tên cùng không nó cũng phải một lòng với tôi.
— Được vậy thì tốt. Nhưng vậy qua khuyên em hảy đi thăm nó cho mau, mà nói chuyện hậu nhựt cho nó rỏ.
— Tôi đi bây giờ. Nói rồi ôm cha hun, chào Ca-đờ-rút mà ra đi. Còn Ca-đờ-rút ở đó một chút rồi cũng về nhà. Đoạn đi xuống lầu kiếm Đăng-lạc, đang đứng chờ nơi góc đường.
Đăng-lạc hỏi: Sao mầy có gặp thằng Đăn-tết không?
— Có, nó mới đi đó.
— Vậy chớ nó có nói với mầy nó có trông cậy sẻ làm Cạp-bì-tên không?
— Nó nói cái giọng hơi như nó đã làm rồi.
— Nó nói lối nó vậy, chớ chưa được đâu mầy.
— Cái gì chưa được. Nghe nói ông Mo-ren đã hứa chắt với nó rồi.
— Nên nó mới mầng vậy phải không?
— Nghỉa là nó đánh phách; chưa gì nó là muốn làm hơi mặt người lớn, mặt bá hộ, nó lại hỏi tao có dùng bạc nó cho mượn.
— Vậy mầy thọ ơn nó chưa?
— Ai thèm, tuy là khi trước tao có cho nó mượn tiền, bây giờ tao có mượn lại cũng vô can. Song le bây giờ coi bộ thằng Đăn-tết nó không cần dùng ai nữa. Vì vài bữa đây nó sẻ lảnh chức Cạp-bì-tên.
— Là được đọt gì đâu mà chộn rộn.
— Tao trông cho nó hỏng việc, chớ không nó sẻ lối lắm.
— Nó làm được cùng không là tại tao đây, sợ khi nó không ra gì nữa à!
— Mầy nói sao?
— Không, tao nói chuyện với tao đây mà. À coi bộ nó mê con ấy ở làng Ca-tà-lăn lắm há?
— Nó mê điên mê dại, nó mới đi bển đó, mà đây không khỏi có chuyện.
— Có chuyện gì nói nghe mầy?
— Nói mà làm gì.
— Mầy nói mới là kỳ chớ. Tao biết mầy không có ưa thằng Đăn-tết mà!
— Ai đời nào mà ưa thứ quân xấc xược vậy!
— Vậy thì mầy thuật chuyện con ấy lại nghe chơi mà.
— Tao không biết việc cho rỏ lắm, nhưng mà có nhiều đều tao thấy làm cho phải nghi âm rằng: thằng Đăn-tết sẻ có chuyện lo buồn về con đó.
— Thấy chuyện gì thì mầy nói nghe chơi?
— Tao thấy mổi khi con đó đi chợ thì có một thằng trai vậm vở cũng ở làng Ca-tà-lăn, con mắt đen như con mắt quạ, da đỏ như da hồng, bộ tướng ngang hiên, con nọ kêu là anh em bà con cô cậu.
— Ạ vậy sao, mà mầy tưởng cái thằng anh em cô cậu đó nó có ý tò vè con kia không?
— Tao nghi lắm mầy ôi. Nó không tò vè mà sao làm gì nó theo con nọ hoài, nó hai mươi mốt tuỗi, con nọ mười bảy, lữa gần rơm không trèm cũng nám mà.
— Hồi nãy mầy nói với tao rằng thằng Đăn-tết đi qua làng Ca-tà-lăn rồi phải không?
— Phải, phải, nó đi bển rồi.
— Vậy thì hai anh em mình đi qua đó, ghé lại Phần-hờ ngồi uống ruợu mà đợi tin chơi.
— Ai đem tin cho mình mà đợi?
— Mình ngồi đó uống rượu mà đợi khi thằng Đăn-tết trở về mình xem cái bản mặt nó thì rỏ mà.
— Đi thì đi mà mầy phải trả tiền rượu đạ.
— Mầy kỳ quá, trả thì tao trả, ai nói làm sao.
Nói rồi hai anh em cập-kè đi qua làng Ca-tà-lăn, tới Phần-hờ ghé lại đó kêu đem ruợu ra ngoài bóng cây mát ngồi đón đường Đăn-tết mà uống ruợu và đàm đạo với nhau.