III
Làng Ca-tà-lăn
Cách chổ hai anh em đang uống rượu chừng một trăm thước đó là làng Ca-tà-lăn là chỗ mủi đất đồng khô cỏ cháy.
Vẫn có một ngày kia một tốp dân ở nước I-pha-nho thất thỗ vong hương ngồi thuyền thả trôi theo bờ biễn, tấp vào nơi đó mà tháp túc từ đó đến giờ, không biết dân ấy ở làng nào, xứ nào, nói tiếng chi nghe không đặng. Trong đám ấy có một người làm đầu hiễu được tiếng thổ đàm Mạt-xây, bèn đến châu thành mà xin trú ngụ tại mủi gành ấy là nơi đồng khô cỏ cháy. Sở thành phố cho phép, cho nên tốp dân ấy nó cất nhà mà ở.
Nhà thiệt cất một cách rất dị kỳ mà coi ra có thú vị, tự ba bốn trăm năm rồi ở đó hoài chẳng khi nào xen lộn với dân bổn thổ, cưới gã với nhau và giữ theo tục lệ ông bà chẳng hề vong bổn. Làng ấy có một đàng đi mà thôi, xin chư khán quan hảy theo ta mà vào trong một cái nhà kia, nóc lợp bằng lá, tường trét bằng bùn, có quét một lớp vôi trắng. Trong nhà ấy có một đứa con gái tóc đen như huyền, mắt trong tợ ngọc, đang đứng dựa vách, hái lá kiển mà vò, vãi cùng dưới đất, cổ tay tuy màu da bánh ếch mà tròn như ống chỉ, chưn nhỏ gót đỏ tợ hoa sen, đang đứng gần vách tường mà than vắn thở dài.
Cách ba bước gần đó có một tên trai tên là Phẹt-năng (Fernand) vậm vở chừng lối hai mươi mốt mươi hai tuổi, ngồi trên ghế hai con mắt nhìn cô nọ trân trân, coi gương mặt có ý lo lắng và phiền hà đều chi đó.
Người trai ấy nói với cô nọ tên là Mẹt-xê-đết, (Mercédès) rằng: Lể phục sanh hầu đến, ấy là lúc nên làm lể cưới hỏi cho rồi, chị tính làm sao xin nói nghe thử.
Cô Mẹt-xê-đết trả lời lại rằng: Tôi đã nói với cậu nó hơn một trăm lần rồi, nay sao còn cứ hỏi hoài.
— Tuy vậy mà tôi xin chị làm ơn nói lại cho tôi nghe một lần nữa cho hảng dạ. Cô ở nhà đã chịu gã chị cho tôi rồi, mà sao chị lòng dạ như đá chẳng biết thương ai. Trời phật ôi, đã mười năm trường hằng mơ ước cho ngư thủy tương phùng, đến đây mới biết là hết trông hết đợi!
Té chị chẳng nghĩ đến bụng tôi chút nào hay sao. Thiệt đêm ngày tôi quyết chí, mà sao coi chị lòng dạ lảng lơ.
— Việc ấy có phải ại lỗi tôi đâu cậu nó hòng trách, tôi hằng nói với cậu nó hoài, lòng tôi thương cậu nó như em ruột tôi, vì tâm bào cũa tôi đã thuộc về người khác rồi, té nay cậu quên lững hay sao hòng trách tôi như vậy?
— Phải, chị có nói với tôi hoài, mà chị quên hay sao, theo tục lệ ông bà cũa mình thì phải cưới gã với nhau trong làng, không nên cưới vợ lấy chồng làng khác xứ khác?
— Như vậy cậu đã lầm rồi, sự cưới hỏi đồng thôn và trong thân tộc là một thói quen kia chẳng phải là luật nước. Vã lại cậu nó còn mắc chưng cơ chưng lính, nay cậu được thong thã đó là quan hương mà dung túng, chớ bất tảo tắt vãng cậu nó cũng phải tùng quân. Chừng như vậy rồi tôi mới làm sao. Đã không cha không mẹ, tứ cố vô thân, tiền bạc cũng không, có một cái nhà lá xiêu trước ngã sau và vài tấm lưới quèn cũa cha mẹ để lại. Từ ngày mẹ tôi chết đến nay cũng đã đặng một năm, nhờ ai mà sống, cậu nó cũng hiểu, còn thiếu có một đều đi ăn mày nữa mà thôi! Nhiều khi cậu lấy cớ rằng tôi có giúp cậu, nên hể đi lưới được bao nhiêu đem về chia cho tôi. Tôi thọ lảnh cũa cậu vì cậu là con cũa cậu ruột tôi, và lại cũng vì bởi mình sanh trưởng nhau một chỗ mà nhứt là nếu tôi từ chối thì làm phiền lòng cậu nó, chớ cá tôi đem ra chợ bán lấy tiền mua gai đem về đánh lưới mà bán lại, ấy kỳ thiệt là cũa bố thí mà thôi.
— Chị nghèo nàn và côi cúc mà tôi thương mến hơn con nhà cự phú. Mình ở tại làng nầy tốn kém là bao nhiêu, miểng là có hạnh cùng lo tề gia nội trợ như chị vậy thì đủ, tôi đi kím vợ đâu cho hơn được như vậy nữa?
— Làm sao mà có hạnh, làm sao mà tề gia nội trợ được, vì bụng tôi đã thương người khác rồi, bề gì cũng phải dối chồng. Thôi tính làm phu phụ không đặng thì làm đệ huynh, cái nào tôi làm được thì tôi mới dám hứa, chớ tôi không dám hứa bất tữ.
— Ừ tôi hiểu mà, chị nghèo cắn răng mà chịu, chị thấy tôi nghèo chị sợ. Chớ tôi dám thề như chị có bụng đoái hoài đến tôi thì tôi sẽ hết lòng bương chải với đời, họa may có nhờ phước tướng cũa chị mà tôi sẽ trở nên giàu có được, hoặc tôi mở rộng nghề chài lưới, hoặc tôi vào làm còm-mi (commis) trong hảng kia hảng nọ, hoặc tôi xuất thân ra buôn bán!
— Mấy đều ấy, cậu nó làm được đọt ở đâu mà nói cho hốt mớ. Vã cậu nó là người còn chưng cơ chưng lính, nay vì không có giặc nên còn ở trong làng nầy được, chớ mai mốt có giặc thì chúng bắt đi đầu quân. Chài lưới, thì cứ phận chài lưới, chớ nên mơ ước chuyện minh mông mà thêm khổ tâm. Người ta thương không được thì thôi, mà cứ nằn nằn quyết một hoài hay sao?
— Chị nói phải chớ, thôi để tôi đi làm Mạch-tờ-lô đầu đội nón sơn láng, mình bận áo thung rằn, ngoài mặc áo xanh có mỏ-neo, cái vậy chị ưa lắm há?
Cô Mẹt-xê-đết nghe nói vậy giận đỏ mặt, ngó chàng va lườm lườm mà nói rằng: Cậu muốn nói cái gì tôi không hiểu.
— Khó gì mà không hiểu, tôi biết chắc chị đang trông đợi cái người ăn mặc như vậy đó, mà chị chắc người đó giữ nghĩa bền cùng chị chăng? Như người đó giữ nghĩa bền cùng chị thì sông biển có ngày cũng làm cho nó tan xương nát thịt. Vì sách có nói: Hành thoàn kị mã tam phân mạng.
— Cha chã là khốn nạn. Tôi tưởng cậu là người có lương tâm, nay quả là tôi lầm rồi. Bụng dạ làm sao mà ác dử vậy. Muốn người ta không được rồi trù rủa chồng người ta! Ừ, tôi thuơng người đó đa, dầu người đó có giữ nghĩa cùng tôi, hay không mặc dầu, rủi mà có chết, thì tôi cũng thương người đó cho đến cùng.
Phẹt-năng nghe vậy nộ khí xung thiên, hơi giận cành hông.
Cô Mẹt-xê-đết thấy vậy nói rằng: Tôi biết mà, tôi không thương cậu nên cậu nó oán người đó, dầu cậu có muốn thí dao với người đó cũng không ích gì? Nếu cậu thua thì đừng trông tôi yêu mến cậu nữa, còn cậu ăn thì sự thương mến của tôi nó sẻ trở nên sự thù oán. Chớ khá theo tánh vạy thói dữ hoài. Như lấy tôi không được làm vợ, thì đải tôi như bạn hữu như chị vậy không được sao?
Nói bấy nhiêu đoạn khóc òa như mưa, rồi lại nói rằng: Hồi nảy cậu nói việc đi biển giã không chừng, mà từ bốn tháng nay tình lang tôi vắng mặt, thì chẳng biết mấy trận giông tố bảo bùng mà đếm!
Phẹt-năng thấy cô nọ khóc mà chẳng động lòng chút nào, vì nước mắt ấy chảy cho người khác, chẳng phải chảy cho va, va bèn đứng dậy đi vòng trong nhà rồi trở lại đứng trước mặt cô Mẹt-xê-đết có hơi giận dử mà hỏi rằng: Thiệt quả chị nhứt định không thuơng tôi phải không?
— Ừ, tôi thương Ết-mông Đăn-tết thì tôi sẻ lấy Ết-mông Đăn-tết làm chồng mà thôi.
— Mà chị thương nó đời phải không?
— Tôi thương tới chết thì thôi.
Phẹt-năng nghe nói như vậy, cúi đầu thở ra suy nghỉ một hồi rồi thình lình ngước mặt lên cắn răng hĩnh mủi mà hỏi rằng: Như rủi nó chết rồi chị mới tính làm sao?
— Nếu nó chết thì tôi chết theo.
— Còn như nó phụ chị thì chị mới tính làm sao?
Mới hỏi tới đó, thình lình ở ngoài có tiếng kêu: Mẹt-xê-đết, Mẹt-xê-đết ơi!
Cô nọ nghe kêu như vậy, biết là tình lang mình về, bèn mầng quýnh mà nói với Phẹt-năng rằng: Đó, nó về đó, nào nó có phụ tôi bao giờ đâu!
Nói rồi nhảy phóc ra ngoài mở cữa mà kêu: Ết-mông ôi! Ết-mông! có em đây.
Phẹt-năng mặt xanh như chàm, mình nóng tợ lữa, đi thục lui dường như gặp rắn, đụng nhằm ghế té ngồi xuống đó.
Ết-mông và Mẹt-xê-đết đang ôm nhau hôn hít mừng rở vô cùng, chẳng kể gì ai hết, vì cách biệt nhau lâu ngày. Nựng nịu một hồi mới tĩnh lại. Ết-mông dòm thấy diện mạo Phẹt-năng buồn rầu ngồi trong góc tối, mặt xanh như chàm, bộ tướng tợ cọp. Phẹt-năng thoạt nhiên thò tay cầm lấy cán độc đao đeo bên mình.
Đăn-tết châu mày mà nói rằng: À, tôi xin lỗi, nảy giờ tôi có dè đâu mà bọn mình có ba người.
Rồi day lại hỏi Mẹt-xê-đết rằng: Ai đó vậy em?
Mẹt-xê-đết trã lời rằng: Người ấy là em bà con cô cậu tôi, tên là Phẹt-năng, vậy chớ anh quên nó rồi sao?
— À, qua nhớ lại rồi.
Nói rồi bèn giơ tay nắm tay Mẹt-xê-đết, còn tay kia thì giơ ra mà bổng-rua Phẹt-năng.
Mà Phẹt-năng ngồi trơ trơ như hình gổ.
Ết-mông Đăn-tết thấy vậy lấy làm lạ, lỏ mắt nhìn Mẹt-xê-đết rồi nhìn Phẹt-năng, tâm trung nộ phát, diện thượng thông hồng, bèn nói với Mẹt-xê đết rằng: Tôi có dè đâu lật đật đến nhà thăm mình mà gặp kẻ nghịch thù như vậy.
Mẹt-xê-đết nghe nói như vậy thì ngó Phẹt-năng lườm lườm mà nói lại rằng: Tại nhà em đây có kẻ nghịch thù nào đâu. Nếu quả có như vậy thì tức thì em đi với anh về ở Mạt-xây, không thèm ở nhà nầy nữa.
Con mắt Phẹt-năng nghe nói vậy liền đổ hào quang.
Còn cô Mẹt-xê-đết lại nói rằng: Nếu ai mà dạn gan làm hại đến tánh mạng cũa anh, thì em sẻ lên chót núi dộng đầu xuống bờ đá mà chết tức thì.
Phẹt-năng nghe nói vậy mặt mày xanh lét. Mẹt-xê đết liền nói với Đăn-tết rằng: Ở tại nhà em không có ai nghịch thù với anh. Có một mình Phẹt-năng là em tôi nó sẻ tới mà bổng-rua anh như người bạn hữu thiết vậy.
Nói rồi trừng mắt ngó Phẹt-năng, Phẹt-năng liền ríu ríu lại giơ tay bỗng-rua Đăn-tết.
Bổng-rua rồi, Phẹt-năng liền cong lưng chạy tuốc đi ra ngã Phần-hờ, và chạy và ôm đầu mà nói láp dáp như thằng điên rằng: Cha chã, trời phật ôi, ai mà làm ơn trừ được thằng đó giùm cho tôi. Chết tôi rồi trời ôi!
Thình lình đàng sau lưng Phẹt-năng có tiếng kêu: Ớ thằng nhỏ Ca-tà lăn, ớ thằng nhỏ Ca-tà-lăn, chạy đi đâu lăn căn gắp vậy?
Phẹt-năng dừng gót ngó tứ hướng, bèn thấy dưới bóng cây, có Ca-đờ-rút đang ngồi uống rượu với Đăng-lạc.
Ca-đờ-rút hỏi: Mầy làm gì đứng đó sao không vô, đi đâu gắp lắm sao mà không ghé lại bổng-rua anh em?
Đăng-lạc nói tiếp theo: Nhứt là còn một ve rượu nguyên đây.
Phẹt-năng ngó hai người tuồng khờ khạo mà không trả lời.
Đăng-lạc lấy đầu gối thúc Ca-đờ-rút một cái mà nói nhỏ rằng: Thằng sao coi bộ ngốc quá, chắc mình tưởng lầm, hay là thằng nầy bị Đăn-tết ăn rồi.
— Ờ, để coi lại coi?
Nói rồi Ca-đờ-rút day lại kêu Phẹt-năng: Nầy, thằng Ca-ta-lăn, mầy vô hay là không vô?
Phẹt-năng chùi mồ hôi tráng rồi rảo bước thỉnh thoản vào bóng cây, nhờ có bóng mát cho nên cữu khiếu mới bớt hôn mê. Bèn nói rằng: Bông-rua, các anh kêu tôi phải không?
Nói rồi ngồi đại xuống ghế gần bàn rượu.
Ca-đờ-rút cười mà nói rằng: Tao thấy mầy chạy như thằng điên, tao sợ mầy nhảy xuống biển tự vận, cho nên tao kêu chớ gì. Ở đời phải vậy, hể anh em bạn thiết gặp nhau thì mời uống rượu, mà nhứt là trong cơn nguy biến phải hết lòng cứu nhau, há đi để cho mầy chết chìm hay sao.
Phẹt-năng nghe nói vậy thở ra một cái dài như khóc tức tưởi, đoạn tréo tay trên bàn gát đầu cúi xuống đó.
Ca-đờ-rút bèn nói rằng: Phẹt-năng coi bộ mầy tư lự thất tình phải không?
Nói rồi cười xòa.
Đăng-lạc xen vô nói rằng: Có lẻ đâu vậy, một gã nam nhi, đường đường diện mạo như Phẹt-năng đây, mà ai dám rớ tới tình nương nó mà nó hòng tư lự thất tình. Mầy giểu cợt sao chớ, mầy Ca-đờ-rút?
— Ai mà giễu cợt, mầy hảy nghe cái giọng nó thở ra đó thì biết. Phẹt-năng, Phẹt-năng! Ngước mặt lên coi. Người ta hỏi thăm mà sao không trả lời, thiệt thằng nầy vô phép lắm mà.
Phẹt-năng cứ nắm tay chặc cứng không ngước mặt lên, mà nó nói rằng: Tôi mạnh giỏi luôn.
Ca-đờ-rút nháy Đăng-lạc mà nói rằng: Nầy Đăng-lạc, số là vầy: thằng Phẹt-năng đây là một tên dân Ca-tà-lăn lương thiện, nghề chài lưới nội thành Mạt-xây không ai bằng nó, nó có phải lòng một đứa con gái có bóng sắc tên là Mẹt-xê-đết, mà rủi cho nó vô cùng, vì con nọ lại mê phó Cạp-bì-tên tàu Pha-ra-ông; mà bữa nay tàu Pha-ra-ông lại mới về tới bến, công cuộc như vậy mầy có hiểu không?
— Cuộc như vậy ai mà hiểu thấu.
— Đây chắc thằng Phẹt-năng bị chúng xua đuổi chớ gì.
Phẹt-năng nghe chúng ghẹo bèn ngước mặt dậy ngó Ca-đờ-rút như người đi kiếm chuyện gây cho đã nư giận mà nói rằng: Rồi sao, cô Mẹt-xê-đết là người thông thả, cổ muốn thương ai thì thương, mắc mớ chi anh mà anh phòng nói.
— À! Nếu mầy nói giọng đó thì thôi! Chớ tao tưởng mầy là một tên dân Ca-tà-lăn, mà thường người ta hay nói với tao rằng: Dân Ca-tà-lăn không khi nào để cho người ta giựt tình nương. Mà nhứt là người ta cũng có nói với tao rằng: Phẹt-năng chừng nào thù oán với ai, thì đố người đó làm sao chạy khỏi tay nó.
Phẹt-năng cười hơi khinh khi mà nói rằng: Cái người đa tình đời nào mà hung dữ.
Đăng-lạc nói: Tội nghiệp quá, nó có dè đâu thình lình mà thằng Đăn-tết về; nó tưởng thằng Đăn-tết đã chết rồi, hoặc đã phụ phàng con nọ rồi, không chừng. Đó rồi thình lình Đăn-tết nó về vậy, mới là rối cho chớ.
Ca-đờ-rút uống cũng đã ba chùm ba chán rồi, mới nói rằng: Cũng không phải gì một mình Phẹt-năng vô phước trong lúc nầy đâu, hãy còn nhiều người nữa phải không Đăng-lạc?
— Phải chớ, mà đây hể nó sanh sự thì phải sự sanh.
Ca-đờ-rút và rót rượu cho Phẹt-năng và rót cho mình, ly nầy là ly thứ mười. Còn Đăng-lạc thì cứ chấm chút và nói rằng: Đây vài bữa thằng Đăn-tết chắc nó sẻ cưới con Mẹt-xê-đết, bề gì một lát nó cũng về ngang đây mà.
Đăng-lạc ngó Phẹt-năng thì biết lời Ca-đờ-rút nói đốc vô chẳng khác nào như chì sôi rót vào lòng Phẹt-năng vậy, bèn hỏi nó rằng:
— Chừng nào chúng nó làm đám cưới há?
Phẹt-năng trả lời: Dể làm với tôi không.
Ca-đờ-rút nói: Vài bữa đây chúng nó sẻ làm đám cưới, việc cũng chắc như việc Đăn-tết vài bữa làm Cạp-bì-tên tàu Pha-ra-ông, phải vậy không Đăng-lạc?
Đăng-lạc tưởng là Ca-đờ-rút nói nghẹo diểu mình, bèn liếc xem diện mạo Ca-đờ-rút thì thấy cái mặt khờ câm.
Ca-đờ-rút vừa châm rượu trong các ly vừa nói rằng: Ta uống chúc mầng cho Cạp bì-tên Ết-mong Đan-tết, vài bữa sẻ cưới cô Mẹt-xê-đết làm vợ.
Nói rồi bưng ly rượu ực một hơi. Còn Phẹt-năng thì lấy ly rượu đập xuống đất bễ ngớu.
Ca-đờ-rút nói: Uã, uã tao thấy cái gì đàng xa kia kìa. Có ai đi trên chót nổng phía làng Ca-tà-lăn kia kìa? Phẹt-năng ôi, mầy mắt còn tỏ, hãy coi giùm thữ coi cái chi đó, vì tao uống nó đà quá chén rồi, nên con mắt coi không thiệt. Tao coi dường như có hai vợ chồng đứa nào đi cập-kè với nhau đó. Trời phật ôi! nó tưởng không ai thấy cho nên nó ôm nhau nó hôn kia kìa! Phẹt-năng ôi! mầy có biết hai đứa nào đó không?
Phẹt-năng trả lời: Đó là Ết-mong Đăn-tết với cô Mẹt-xê-đết chớ ai.
— Đó bây coi có quả vậy không, mà tao nhìn không được ạ! Đăn-lết ôi, ớ Đăn-tết, ớ cô kia ôi, lại đây biễu một chút, sao chừng nào cưới hỏi với nhau? Chớ thằng Phẹt-năng ngồi đây nãy giờ tao hỏi nó hoài nó không chịu nói.
Đăng-lạc làm bộ cãn Ca-đờ-rút nói: Anh nầy nính đi nà, khéo nói rộn thì thôi.
Còn Ca-đờ-rút vì say nên lầy đây, bước ra khỏi bóng cây đứng coi hai vợ chồng nó cập-kè nó đi rồi kêu Phẹt-năng mà nói rằng: Coi đó mà coi, người ta làm sao coi bộ tề chỉnh phải trai quá chừng.
Phẹt-năng bị chúng đốc quá, dợm muốn chạy lại đâm Đăn-tết mà mắc bị cô Mẹt-xê-đết theo đó, nên Phẹt-năng không dám rụt rịt.
Còn Đăng-lạc ngó thấy mặt một thằng vì bị rượu mà say, một thằng bị tình làm cho ngu si, mà chiêm nghiêm việc đời rồi nói thầm rằng: Làm sao mà tá tha nhơn chi thủ được với sấp nầy, một đứa thì say gần chết, còn một đứa coi bộ nhác như thỏ. Như muốn ghen hiền ghét ngỏ thì phải nằm gai nếm mật, còn như trong cuộc hậu hôn thì phải mài kím chuốt tên. Chớ ai đâu như sấp nầy, một thằng thì uống rượu như hũ chìm, còn một đứa thút thít tợ trẻ khóc, to xương lớn vốc, vậm vở hiên ngang, mà bạc nhược như thế, thì quả thiệt vận thời Ết-mông Đăn-tết còn đỏ lắm; nó sẻ cưới được con đó, nó sẻ làm được Cạp-bì-tên, thì bề gì nó cũng sẻ khinh khi mình. Nếu bằng mình chẳng ra tay, thì làm sao ai hại nó nổi.
Ca-đờ-rút lom khom đứng dậy hai tay chống trên bàn mà réo rằng: Cã tiếng kêu Đăn-tết, ngươi khá tua đình bộ lại đây, hay là kỳ rày khá rồi thị anh em như thảo giái, hã?
Đăn-tết đình bộ mà trả lời rằng: Anh chớ khá nói thừa, vì tôi mầng quá nên con mắt quáng manh, chớ chẳng phải kiêu căn chi, xin anh đừng nói vậy.
— Thằng nhỏ Đăn-tết nó trả lời vậy nghe phải lắm chớ. À Bổng-rua Mạ-đầm Đăn-tết luôn.
Cô Mẹt-xê-đết chào lại một cách nghiêm trang và nói rằng: Ấy chưa phải là tên tôi, vì trong xứ tôi có thói cữ không có kêu vậy trước, xin chú phải kêu tên nhủ danh tôi là Mẹt-xê-đết mà thôi.
Đăn-tết nói: Em đừng có phiền, vì anh Ca-đờ-rút lầm lạc chút đĩnh không sao.
Đăng-lạc xen vào nói: Chào hai bà con, coi vọi gần ngày đám cưới rồi phải không?
Đăn-tết trả lời: Phải đa, Mông-xừ Đăng-lạc. Bữa nay đây về tính việc nhà, mai mốt đải tiệc đám hỏi tại Phần-hờ nầy đây, tôi sẻ mời hết bằng hữu, tôi cũng mời Mông-xừ Đăng-lạc và anh Ca-đờ-rút luôn.
Ca-đờ-rút cười hì hì mà hỏi: Em sẻ mời thằng Phẹt-năng chăng?
— Sao không mời, em của vợ tôi là em tôi, nếu trong đám nầy mà nó không đi, thì lấy làm phiền lòng 2 đứa tôi lắm.
Phẹt-năng mở miệng trả lời mà nói không ra tiếng.
Đăng-lạc hỏi: Bữa nay về tính việc nhà, mai mốt đám hỏi, cha chả ông Cạp-bì-tên gấp dữ há.
Đăn-tết vừa nói vừa cười: Tôi cũng như cô Mẹt-xê-đết đây hay cữ lắm, vì tôi chưa làm Cạp-bì-tên mà Mông-xừ kêu như vậy không nên.
— Thôi tôi xin lổi, tôi có ý nói sao túc-hạ gấp vậy, vì ba tháng nữa chiếc Pha-ra-ông mới chạy, thì mình có giờ đủ mà.
— Cái việc hưởng phước ai lại không gấp, vì bấy lâu mơ ước, nay muốn cho ngư thủy tương phùng, chẳng phải vậy mà thôi, tôi còn mắc phải đi lên kinh-đô.
— Té ra túc-hạ sẻ đi Paris sao; tự thuở nay mới đi lần nầy sao?
— Phải mới đi lần thứ nhứt.
— Túc-hạ đi có việc riêng phải không?
— Tôi đi việc nầy chẳng phải cho tôi: vẩn ông Cạp-bì-tên Lơ-cà-le khi hấp hối có trối lại nên tôi phải vâng lời, chẳng khá bỏ qua đặng. Và lại tôi đi rồi cũng về gấp, chẳng ở lại đó làm chi lâu.
— Ừ, ừ tôi hiểu rồi.
Nói như vậy rồi Đăng-lạc lại nói thầm rằng: Đây chắc nó đi đem thơ cũa quan Thượng-tướng-quân sai nó giao cho người nào đó. Ờ cái thơ nầy làm cho ta sanh ra một trí rất hay! Đăn-tết ôi, là Đăn-tết. Chuyến nầy bậu dầu muốn lên trời thì không kiến không vi, bằng mầy toan xuống đất cũng không nanh không vút, mầy đừng có trông làm Cạp-bì-tên tàu Pha-ra-ông, mầy ôi!
Nói thầm rồi day lại thấy Đăn-tết bỏ đi, bèn kêu vói mà nói rằng: Chúc cho túc-hạ đi đường bình yên mạnh giỏi.
Đăn-tết day mặt lại cười mà trả lời rằng: Cám ơn.
Đó rồi hai vợ chồng cập-kè đi coi bộ hớn hở vui mầng, dường như rủ nhau lên chốn thiên thai.