V
Lể-hỏi
Ngày thứ trời trong gió mát, thiệt trúng là ngày huỳnh-đạo. Mặt trời chiếu sáng làm cho mấy chót núi mà đứng xa xem dường như cẩn ngọc thêu huê.
Lễ hỏi dọn trên tầng nhứt tại nhà hàng Phần-hờ là nơi anh em ngồi ngoài vườn uống rượu hôm qua mà Đăng-lạc bày mưu hại Đăn-tết đó.
Trên tầng thứ nhứt phòng tiệc rất rộng, có năm sáu cái cữa sổ, trên đầu mổi cữa có đề tên một thành lớn nước Langsa. (Không hiểu về ý gì).
Mổi cữa đều có thái bình, chung quanh thượng lầu có cất thêm hàng ba bằng cây.
Tuy giờ nhập tiệc định đúng ngọ, song mới mười một giờ mà hàng ba lầu đã đầy khách rồi: những là Mạch-tà-lô tàu Pha-ra-ông và lính Sơn-đá anh em bạn hữu của Đăn-tết, thảy thảy đều ăn mặc đồ ngày lễ.
Các khách đồn rằng: Chủ hảng tàu Pha-ra-ông sẻ tới dự tiệc, ai ai cũng cho là đều khó tin. Nhưng mà Đăng-lạc đến cùng Ca-đờ-rút nói tin ấy rất chắc, vì Mông-xừ Mo-ren hồi sớm mai nầy có nói với Đăng lạc.
Mà quả thiệt như vậy, một hồi kế Mông-xứ Mo-ren bước vào phòng. Các khách mạch-tà-lô ở tàu Pha-ra-ông đều ré lên và vổ tay tiếp rước. Mông-xừ Mo-ren đến dự tiệc đó làm cho ai nấy tin rằng: Đăn-tết sẻ lảnh được chức Cạp-bì tên rồi, bỡi Đăn-tết ở dưới tàu ai nấy đều thương mến nên những khách mạch-tà-lô tỏ lòng cám ơn ông chủ hảng biết lựa người vừa ý chúng nó.
Vẩn Mông-xừ Mo-ren vừa tới đám tiệc thì họ đương liền sai Đăng-lạc và Ca-đờ-rút chạy kêu Đăn-tết, hối bảo tới cho mau. Hai anh em chạy dông đâu được trăm thước, tới ngang kho thuốc thì thấy chàng rễ với nàng dâu đà đi tới, có ông già Đăn-tết đi một bên và Phẹt-năng đi theo sau và đi và cười gằn.
Mẹt-xê-đết và Đăn-tết không có ý nên không thấy Phẹt-năng cười gằn, vì đôi lứa rất hân hoan khoái lạc nên không vụ đến việc chi hết.
Đăng-lạc và Ca đờ-rut đã trao lời xong rồi trở về phòng tiệc với chàng rể nàng dâu một đoàn.
Khi đi gần tới nhà hàng thì Môn-xừ Mo-ren xuống lầu với họ đương mà tiếp rước.
Đăn-tết dắc vợ tới giao cập tay với Mông xừ Mo-ren, rồi cùng nhau trở lên lầu.
Mẹt-xê-đết khi đến giữa phòng tiệc bèn nói: Thưa cha, xin cha ngồi bên hữu đây, còn bên tả thì Phẹt-năng là anh em cô cậu tôi ngồi.
(Phẹt-năng nghe nói như vậy dường dao đâm vào ruột, mặt xanh như chàm, môi thâm tợ than).
Phía đàng nầy Đăn-tết mời Mông-xừ Mo-ren ngồi bên tay mặt, Đăng-lạc ngồi bên tay trái, còn họ đương thì ngồi đâu tự ý. Ai ai cứ việc nính làm thinh ăn uống.
Ca-đờ-rút bèn nói rằng: Chàng rể bữa nay sao coi bộ không được vui?
Đăn-tết trả lời: Tôi mầng nôn quá nên nó vậy, chớ không phải buồn việc gì. Nhiều khi sự vui nó làm bức tứt như sự buồn.
Đăng-lạc nói với Đăn-tết rằng: Hay là túc-hạ có nghi ngại chuyện gì trong bụng chăng, chớ việc chi cũng vừa ý túc-hạ ráo!
— Bởi vậy cho nên tôi mới lo, vì con người chẳng hề khi nào có phước trọn.
Còn Phẹt năng thì ngồi buồn xo, cái mặt bằng 2 ngón tay tréo, mồ hôi nhỏ giọt như mưa tuôn.
Đăn-tết giở đồng hồ ra coi mà nói rằng: Trong một giờ rưởi đồng hồ nữa thì làm lể cưới?
Ai ai nghe cũng lấy làm lạ, còn ông già Đăn-tết thì cười lớn tiếng, Mẹt-xê-đết cười mín chi mà mặt mày tề chĩnh như thường.
Cậu Phẹt-năng nghe nói vậy lén thò tay nắm cán độc đao.
Đăng-lạc mặt cũng tái xanh bèn hỏi: Sao mà được gấp dường ấy?
Đăn-tết trả lời: Ấy cũng nhờ có ông Mô-ren trợ lực nên các việc dể như trở tay, Quan Đốc-lý thành Mạt-xây định hai giờ rưởi chiều nầy làm lể hôn thú, bây giờ đây là một giờ một khắc mới gỏ, thì trong một giờ nữa hai đứa tôi thành hôn rồi.
Phẹt-năng nghe nói vậy tối tâm mày mặt, nhắm mắt lại dựa mình vào bàn, vì sợ ngã ngữa ra chết giấc, thở ra một cái dài dường như rên siếc. Nhưng vì họ đương rộn ràng cười dởn nên lấp tiếng thở không ai nghe.
Ông già Đăn-tết nói: Trẻ nó làm lẹ làng quá, mới về sớm mai ngày hôm qua, bữa nay cưới vợ, có ai lẹ hơn nữa không?
Đăng-lạc hỏi: Còn hôn thơ và giấy tờ làm rồi chưa?
Đăn-tết trả lời: Hôn thơ làm rồi: Chú bần cưới thiếm cùng! Có chi nhiều đâu mà tốn kém lâu lắc.
Ai nghe nói vậy cũng cười ngất.
Đăng-lạc hỏi: Té tiệc nầy là đám hỏi pha đám cưới phải không?
Đăn-tết trả lời: Không mà, đừng lo! Đến mai đây tôi đi Paris, bốn bữa đi bốn bữa về là tám, hễ tôi giao thơ xong rồi, thì mồng một tháng mạt-sờ (mars) tôi về, mồng hai đải tiệc.
Ai nghe nói cũng là khoái tâm.
Họ đương ăn uống no nê, người nào người nấy cái mặt đỏ au, có một mình Phẹt-năng coi bộ gần chết, còn Đăng-lạc thê thảm vô cùng.
Phẹt-năng bèn đứng đậy đi lên đi xuống mà suy nghĩ, kế Ca-đờ-rút và Đăng-lạc bước tới rũ nhau vào một góc kia mà nói chuyện.
Ca-đờ-rút ăn uống no say hết oán hết hận bèn nói rằng: Hai đứa thiệt nó xứng đôi vừa lứa, chớ phải ngày hôm qua bây làm bậy, không xé đơn bỏ đi thì chắc tội nghiệp cho nó quá chừng.
Đăng-lạc nói: Bởi vậy cho nên mới bình yên vô sự; thiệt là tội nghiệp cho thằng Phẹt-năng nó ép bụng mà chịu, còn thiếu một đều làm rể phụ cho người ta mà thôi. Như vậy thì còn nói tới việc đó làm chi nữa.
Cái mặt Phẹt-năng xanh lét dường như đã chết rồi.
Đăng-lạc nói: Thiệt nàng dâu lịch sự vô cùng, Phẹt-năng ép bụng mà chịu như vậy, mới là hữu công. Còn ai có phước hơn Đăn-tết nữa, tôi muốn thế chổ cho Đăn-tết chừng mười hai giờ đồng hồ mà thôi.
Nàng dâu hỏi chàng rể rằng: Bây giờ hai giờ đồng hồ đã gỏ đó, phải sữa soạn lại dinh quan Đốc-lý, người ta đợi mình hai giờ một khắc phải có mặt tại đó.
Đăn-tết vừa nói vừa đứng dậy: À phải. Họ đương cũng nói: À phải, đi hế.
Thình lình ở đâu có binh lính kéo đến vây nhà hàng, dộng cữa ba cái rầm rầm, có tiếng nói rằng: Có lịnh quan, mở cữa cho mau.
Họ đương gì sững đông, lấy mắt nhìn nhau, không biết chuyện chi lạ vậy.
Kế cữa mở hoát có một ông cò mang giây ben, bốn tên lính hầu và một tên cai bồng súng theo sau. Họ đương gì, thấy vậy đều kinh hoàng không biết tai bay họa gởi thình lình ở đâu tới vậy.
Ông Mo-ren bước tới hỏi ông cò rằng: Vậy chớ ông đến đây có việc gì? Chắc là ông đi lộn nhà rồi.
Ông Cò nói: Nếu có lộn thì một lác sẻ hay. Có lịnh quan sai tôi đi bắt người có tội trong đám nầy, ai tên là Ết-mong Đăn-tết?
Ai ai cũng lấy con mắt ngó Đăn-tết, còn va thì tề chĩnh bước tới mà nói rằng: Dạ, tôi là Đăn-tết đây, ông muốn cái chi?
— Nhơn ta có giấy quan sai bắt ngươi, nên ta cứ việc bắt, hảy giơ tay chịu trói.
— Tôi có làm tội gì mà ông bắt tôi!
— Việc ấy ta chẳng biết, hảy theo ta về án đường thì rỏ.
Mo-ren thấy vậy không biết làm sao mà cứu Đăn-tết, vì luật nước nghiêm nhặt không lẻ cường cự.
Còn ông già Đăn-tết khóc ó, chạy nhào đến trước mặt ông Cò mà năng nĩ khóc lóc, ông Cò thấy vậy thương hại bèn nói rằng: Ông già chớ lo, bộ đây con ông quên khai báo đều chi đó, người ta bắt rồi tha, chớ chẳng có chi lạ.
Ca-đờ-rút kêu Đăng-lạc mà trách: Cái gì vậy Đăng-lạc?
— Tao cũng như mầy, tao hiễu cái gì mà mầy hỏi tao?
Đăng-lạc ngó ngoái lại kiếm Phẹt-năng thì thấy nó đã trốn mất rồi.
Ca-đờ-rút liền nhớ lại việc hôm qua, kêu Đăng-lạc mà nói rằng: Chuyện nầy tại mầy. Ai mà mưu sự hại thằng Đăn-tết trong đám nầy thì trời cũng phải hại nó lại.
— Vậy chớ mầy không nhớ hôm qua tao xé cái đơn quăng rồi sao?
— Mầy không có xé, mầy vò rồi mầy quăng ở góc vườn đó thôi
— Hồi đó mầy say không biết gì hết, bây giờ nính đi đừng có nói xàm.
— Thằng Phẹt-năng đi đâu mầy có biết không?
— Ai biết. Có lẻ nó đi chuyện riêng của nó; thôi đừng có nói dông dài, người ta đương buồn rầu, mình xúm lại an hủy thì hay hơn,
Trong cơn hai đứa khốn nạn đang bàn luận với nhau thì Đăn-tết từ giã mọi người, bó tay chịu tội và nói rằng: Xin bà con yên tâm, bề gì lát nữa tôi cũng trở về.
Đăng-lạc làm bộ hâm hở chạy lại nói: Thiệt vậy chẳng sai.
Kế đó ông Cò đi trước, lính dẫn Đăn-tết theo sau, xuống lầu lên xe nhắm Mạt-xây trực chĩ.
Nàng dâu bước ra hàng ba lần mà nói lớn rằng: Ớ anh Đăn-tết ôi! chúc cho anh đi đặng bình yên về cho mau mắn.
Mong-xừ Mo-ren kêu họ đương mà nói rằng: Để tôi đi kêu xe về Mạt-xây dọ thăm tin tức thể nào rồi tôi trở lại cho hay.
— Được vậy thì tốt lắm, xin ông đi cho mau về cho chóng.
Khi Mong-xừ Mo-ren đi rồi thì ai nấy mặt mày bơ ngo báo ngáo, cha chồng nàng dâu than van kêu siết, thình lình tai bay họa gởi chẳng biết về đâu.
Phẹt-năng ở ngoài bước vô, uống một ly nước rồi kiếm ghế ngồi một bên nàng dâu. Ca-đờ-rút nói với Đăng-lạc rằng:
— Chắc là thằng Phẹt-năng lén gởi thơ rơi mà cáo Đăn-tết.
Đăng-lạc trả lời:
— Không lẻ, vì nó là một thằng ngốc hớn lắm.
— Mà sao tao không thấy mầy nói tới cái người bày mưu độc sữ.
— Người ta nói cà rởn người ta chơi, ai nghe lời theo làm quấy nấy chịu chớ!
Cái việc nầy tuy là mầy nói bậy mà chơi, mà kỳ trung có lợi hại lớn trong đó, mầy có biết chăng?
Họ đương phân ra từ tốp mà bàn luận, có người hỏi Đăng-lac.
— Việc nầy chú tài phú nghĩ thể nào?
— Tôi tưởng Đăn-tết nó có chở hàng lậu về, nay nó bị bắt.
— Mà nếu phải như vậy, thì chú tài phú cũng hay chớ, vì mình làm tài phú ở dưới tàu thì phải biết số hàng hóa.
— Phải chớ, nhưng vậy hàng gì đem xuống tàu mà khai thì tôi biết, còn hàng gì không khai, thì làm sao tôi biết được.
Ông già Đăn-tết nói: À tôi nhớ rồi, hồi hôm qua thằng con tôi nó có nói, nó có đem cà-phe và thuốc lậu về cho tôi một thùng, mà nó giấu ở dưới tàu.
Đăng-lạc nói: Phải rồi, nhơn dịp tôi đi ăn tiệc đây, sợ lính gòi nó xuống xét tàu, chắc là nó gặp đồ đó rồi.
Nàng dâu không tin các việc ấy, nãy giờ giã đạng làm khuây, bây giờ nước mắt chan đầy như mưa, khóc than thê thãm.
Ông già Đăn-tết năn nĩ dâu hụt đừng có rầu chi cho lắm mà hao tỗn tinh thần.
Phẹt-năng cũng kiếm chuyện an hủy chị mà nói ngập ngừng ngặp ngưỡi không ra quái chi cã.
Có một người khách đứng trông tin, thấy một cái xe đàng kia đi tới, bèn la lên rằng: Có xe ông Mo-ren về đó.
Cha chồng nàng dâu lật đật chạy ra mở cữa, thì thấy ông Mo-ren bước vào mặt mày tái xanh, bèn hỏi rằng: Sao công chuyện thể nào, ông ôi?
Ông Mo-ren lắc đầu mà trả lời rằng: Tưởng là chuyện hiền, nay quả thiệt là chuyện dữ.
Nàng dâu nói: Chồng tôi là người vô tội!
— Ta cũng chán biết, người ta vu oan giá họa cho nó, cáo nó rằng...
Ông già Đăn-tết hỏi: Cáo việc gì ha ông?
— Người ta cáo nó theo phe vua Nã-bá luân (đời ấy mà ai bị cáo oan như vậy, thì chắc phải mang họa.)
Nghe lời ông Mo-ren nói, nàng dâu cả khó ccha chồng té ngồi xuống ghế. Ca-đờ-rút nói với Đăng-lạc rằng: Mầy nói gạt tao, chớ cái đơn hồi hôm qua đó mầy đã gởi rồi, không lẻ tao để cho cha chồng nàng dâu chết oan, tao sẻ khai cho thiên-hạ biết.
Đăng-lạc nói: Thằng khốn kiếp nầy mầy có nín không. Bằng mầy còn nói nữa thì tánh mạng mầy khó toàn đa; ai chắc là thằng Đăn-tết chẳng phải đứa phạm? Thiệt là tàu có ghé lại cù-loa En-bờ, thằng Đăn-tết có lên bờ ở đó hết một ngày rưởi. Nếu người ta bắt được cái thơ, thì những người bây giờ binh Đăn-tết đó sẻ bị tội liên can, mầy có hiểu không?
Ca-đờ-rút tánh tình thường hay ích kỷ, ai chết mặc ai, miểng là đừng hại đến mình thì thôi, nghe chúng hăm dọa vậy liền hoảng vía kinh hồn, một bước tới thì hai bước lui, mà nói rằng: Ừ, thì để công chuyện ra làm sao rồi sẻ hay.
— Thể nó vô tội thì người ta sẻ tha nó, bằng nó có tội, thì khốn gì mình phải đi mang ách giữa đường.
— Vậy thì anh em mình về, tao không muốn ở đây lâu nữa.
— Về thì về.
Phẹt-năng bây giờ một mình một chợ, bèn nắm tay cô Mẹt-xê-đết mà dắc về làng Ca-tà-lăn.
Còn bằng hữu cũa Đăn-tết thì dìu dắc ông già gần chết đuối tới nhà.
Cả thành bây giờ đều hay Đăn-tết bị bắt vì tội lập phe đảng đặng đem ông vua Na-bô-lê-ông (Nã-bá-Luân) về khôi phục giang-san.
Ông Mo-ren đi đường gặp Đăng-lạc kêu lại mà nói rằng:
— Ai dè đâu mà thằng Đăn-tết nó dám cả gan làm chuyện đại sự như vậy.
— Thì tôi đã nói với ông, từ ngày nó ghé lại cù-lao En-bờ thì tôi lấy làm nghi tâm lắm.
— Mà túc-hạ có nói việc nghi tâm ấy ra cho ai biết không?
— Dạ không, khi nào tôi dám nói đâu. Vã lại vì chú ông khi trước có theo phò trì vua Na-bô-lê-ông mà đến ngày nay ổng cũng không sợ ai muốn nói chi thì nói, thì thiên hạ nghi cho ông còn tiếc Na-bô-lê-ông. Nếu nay tôi nói sự ấy ra cho thiên hạ biết, một là tôi làm hại cho Đăn-tết, hai là liên lụy tới ông. Bỗn phận người làm mướn trong hảng, có việc chi phải cho ông chủ hảng hay, mà phải dấu người ngoài thì mới là phải lẽ.
— Ữ ừ, túc-hạ thiệt là người thạo đời, cho nên ta có nghỉ đến túc-hạ.
— Ông nghỉ đến tôi cách nào?
— Là ta có hỏi Đăn-tết khi nó làm Cạp-bì-tên rồi nó có muốn dùng túc hạ làm tài phú không, vì ta dòm thấy hai anh em không được thuận với nhau.
— Thì Đăn-tết nó nói với ông làm sao?
— Nó nói với ta rằng: khi trước nó có lổi cùng túc-hạ. Nhưng mà người cũa hảng tin dùng thì nó sẽ trọng dụng luôn.
Đăng-lạc nói thầm rằng: thiệt là thằng giã hình, khi trá thiên hạ.
Ca-đờ-rút nói:
— Tội nghiệp thằng Đăn-tết, nó nói như vậy ấy là dấu chĩ rỏ nó là đứa hão tâm.
Ông Mo-ren nói:
— Cho bằng bây giờ đây không ai làm Cạp-bì-tên tàu Pha-ra-ông.
Đăng-lạt nói:
— Việc đó cũng chẳng gấp, trong ba tháng nữa tàu mới chạy thì bề gì quan cũng đã thả Đăn-tết ra rồi.
— Phải vậy, mà bây giờ đây ai mới lảnh lo việc dưới tàu.
— Dạ, có tôi đây. Tôi cũng biết cất hàng lên, cất hàng xuống, không hơn cũng bằng mấy anh Cáp-bi-tên vậy mà. Đã vậy mà lại có việc tiện cho ông là chừng quan tha Đăn-tết ra thì ông khỏi đuổi ai. Công việc Đăn-tết tôi sẽ trả lại cho Đăn-tết, còn tôi sẽ cứ phần việc cũ cũa tôi tôi làm.
— Ta cám ơn túc-hạ, nếu được như vậy thì cũng là lưởng toàn kỳ mỹ. Ấy vậy thì bây giờ túc-hạ hãy lảnh cai quản dưới tàu coi cất hàng lên, vì người bị họa thì đâu có phần, còn công việc há đi để cho bê trể sao.
— Xin ông chớ lo. À không biết tôi đi thăm Đăn-tết được không?
— Một lát nữa ta sẻ cho biết. Ta ráng đi thăm ông đờ Huynh-pho là quan phó Biện-lý cho tường áo lới, rồi sẽ hay.
Ta chán biết ổng ấy là phe tôn-thất tận tâm, nhưng vậy ổng phải có lương tâm như mọi người, có lẻ ổng cũng biết thương xót đứa vô tội, chẳng lẻ ổng nhẩn tâm.
— Tôi có nghe nói ổng là người ham hố công danh ắt là tay hay nhẩn tâm lắm.
Ông Mo-ren thở ra mà nói rằng: Việc ấy rồi ta sẻ tính. Song bây giờ túc-hạ đi thẳng về dưới tàu đoạn ta sẻ tới sau.
Nói rồi bỏ đi thẳng vào án đường.
Đăng-lạc nói với Ca-đờ-rút rằng: Mầy có thấy công chuyện gay trở đó chăng? Mầy còn muốn theo binh vực thằng Đăn-tết nữa thôi?
— Ai mà binh vực nó; nhưng mà tao thấy bây lộng giã thành chơn như vậy, tao có bụng thương xót nó mà thôi chớ.
— Ai vu oan giá họa cho nó, không phải mầy mà cũng không phải tao, quả là thằng Phẹt-năng. Chớ cái đơn nặc danh đầu khống tao nhớ mài mại đã có xé rồi.
— Mầy vò mầy quăng bên góc vườn, chớ mầy không có xé, chuyện ấy tao quã quyết như vậy. Tao ước ao sao cái đơn cũa mầy vò nó còn nằm tại góc vườn đó.
— Còn ở đâu! Chắc thằng Phẹt-năng nó đã lượm đem về chép lại, hoặc để y như vậy mà gởi không chừng! Cha chả là bậy, nó nhè tuồng chữ tao mà nó gởi chớ. À mà may phước. Tao đã dùng tay trái mà viết, bằng không cũng thấy họ tao.
— Té ra mầy biết thằng Đăn-tết có âm mưu tạo phản sao?
— Tao có biết cái lối nào đâu. Tao cũng bày mưu bậy như vậy đặng gạt Phẹt-năng chơi, ai dè đâu miệng ăn cơm ăn cá linh vậy, nói đâu có đó.
— Như vậy dẩu phải tốn bao nhiêu cho đừng sanh sự, hoặc cho tao khỏi liên can vào đó thì tao cũng chẳng tiếc. Mầy để mầy coi, Đăng-lạc ôi, chuyện nầy tuy lôi thôi, chớ thiên vỏng khôi khôi, báo ứng thậm tốc đa mầy!
— Báo ứng thậm tốc hại những người vu oan cho người ta như thằng Phẹt-năng, chớ báo ứng cho ai, mình có làm cái gì quấy mà sợ họa đến? Mình cứ giữ miệng mồm đừng khai vấy chuyện nầy ra, thì dầu sấm sèt bảo bùng đi nữa, thiên-lôi nó cũng phải nghẹt ngòi biết mối đâu mà tìm.
— A men!
Ấy Ca-đờ-rút cầu cho được như lời Đăng-lạc nói, đoạn đi thẳng về nhà, và đi và lắc đầu, nói láp giáp như điên vậy.
Đăng-lạc mới nghi rằng: Công việc xãy ra y như lòng ta sở nguyện đó. Nay ta quyền làm Cạp-bì-tên, nếu thằng Ca-đờ-rút kín miệng thì ta sẻ lảnh chức Cạp-bì-tên thiệt thọ. Song ta e một đều là quan thả Đăn-tết ra mà thôi! Mà có dể lắm sao, việc nầy thiệt là mám, nó trùng kế độc, đời nào nó thoát khỏi tù lao.
Suy nghĩ rồi bèn kêu đò chèo ra tàu đặng mà đợi ông chủ hãng xuống.