Họ Cảnh ở Thái Nguyên là nhà đại gia cũ, nhà cửa rộng lớn. Về sau sa sút, lầu gác nối nhau mà một nửa bỏ hoang. Vì thế sinh ra chuyện quái dị: cửa chính tự mở tự đóng, người nhà thường nửa đêm kinh hãi la hét. Họ Cảnh lo sợ, dọn ra ở biệt thự, để một ông lão giữ cổng. Từ đó chốn ấy càng hoang vắng. Có người nghe tiếng cười nói ca nhạc.
Họ Cảnh có người cháu tên Khứ Bệnh, tính phóng túng không bó buộc, dặn ông lão hễ nghe thấy gì thì chạy báo. Đêm ấy, ông lão thấy đèn trên lầu chập chờn, chạy báo cho sinh. Sinh muốn vào xem chuyện lạ. Ngăn không nghe. Cửa nẻo xưa nay quen thuộc, sinh cứ thế gạt cỏ rậm mà vào, quanh co lên lầu. Chẳng thấy gì lạ. Xuyên qua lầu, nghe người nói thì thầm. Lén nhìn, thấy hai cây nến lớn cháy sáng như ban ngày. Một ông lão đội mũ nho ngồi quay mặt về nam, một bà đối diện, đều hơn bốn mươi tuổi. Phía đông có một chàng trai chừng hai mươi; bên phải một cô gái, mới vừa cập kê. Thịt xắt đầy bàn, ngồi quây quần cười nói.
Sinh xông vào, cười gọi: "Có một vị khách không mời đến đây!" Cả bọn kinh hãi chạy trốn. Chỉ ông lão ra quát hỏi: "Ai mà vào phòng khuê nhà người ta?" Sinh nói: "Đây là phòng khuê nhà tôi, ông chiếm. Rượu ngon tự uống, không mời chủ nhà một tiếng, chẳng hóa quá keo sao?" Ông lão nhìn kỹ, nói: "Không phải chủ nhà." Sinh nói: "Tôi là Cảnh Khứ Bệnh, cuồng sinh, cháu của chủ nhà." Ông lão cúi chào: "Ngưỡng mộ đã lâu!" Rồi vái mời sinh vào, gọi người nhà đổi món ăn. Sinh cản. Ông lão bèn rót rượu mời khách. Sinh nói: "Chúng ta là chỗ thông gia, khách ngồi không cần tránh, xin mời cùng uống." Ông lão gọi: "Hiếu nhi!" Chốc sau chàng trai từ ngoài vào. Ông lão nói: "Đây là con heo con của tôi." Vái chào rồi ngồi, sơ qua hỏi về gia thế. Ông lão tự nói: "Nghĩa Quân họ Hồ."
Sinh vốn hào phóng, bàn luận như gió, Hiếu nhi cũng phóng khoáng; trò chuyện thổ lộ, rất yêu mến nhau. Sinh hai mươi mốt, hơn Hiếu nhi hai tuổi, nên coi chàng là em. Ông lão nói: "Nghe tổ tiên ngài biên soạn 'Đồ Sơn ngoại truyện', ngài biết không?" Đáp: "Biết." Ông lão nói: "Tôi là hậu duệ họ Đồ Sơn. Sau đời Đường, phả hệ còn nhớ được; từ Ngũ Đại trở lên thì không truyền. Mong công tử chỉ giáo." Sinh sơ lược kể công lao Đồ Sơn nữ giúp Vũ, tô điểm nhiều lời, ý tứ như suối trào. Ông lão mừng lắm, bảo con: "Nay may được nghe điều chưa nghe. Công tử cũng không phải người ngoài, có thể mời mẹ cùng Thanh Phụng ra nghe, cho cũng biết đức của tổ tiên ta."
Hiếu nhi vào sau màn. Một lát, bà cùng cô gái ra. Nhìn kỹ, dáng yếu ớt sinh kiều, mắt thu long lanh thông tuệ, nhân gian không có vẻ đẹp ấy. Ông lão chỉ người đàn bà: "Đây là nhà tôi." Lại chỉ cô gái: "Đây là Thanh Phụng, cháu gái của tôi. Khá thông minh, điều gì nghe thấy đều nhớ không quên, nên gọi ra nghe."
Sinh nói xong thì uống rượu, ngắm cô gái, nhìn chăm không rời. Cô nhận ra, liền cúi đầu. Sinh lén giẫm lên gót sen, cô vội rụt chân, cũng không giận. Sinh tinh thần bay bổng, không tự chủ được, vỗ bàn nói: "Được vợ như thế, làm vua phương nam cũng không đổi!" Bà thấy sinh dần say, càng ngông cuồng, cùng cô gái đứng dậy, vén màn đi ngay. Sinh thất vọng, bèn từ biệt ông lão ra. Nhưng lòng canh cánh, không quên được Thanh Phụng.
Đêm sau, sinh lại đến, thì hương lan xạ còn thơm mà đợi suốt đêm, im lặng không một tiếng. Về bàn với vợ, muốn dọn cả nhà đến ở, mong gặp một lần. Vợ không theo, sinh bèn tự đến, đọc sách dưới lầu. Đêm đang tựa bàn, có một con quỷ xõa tóc vào, mặt đen như sơn, trợn mắt nhìn sinh. Sinh cười, nhúng ngón tay vào nghiên mực tự bôi mặt, trừng trừng nhìn nhau. Quỷ hổ thẹn bỏ đi.
Đêm sau, canh đã khuya, tắt nến định ngủ, nghe sau lầu có tiếng mở then, cánh cửa ngoài rầm một tiếng. Sinh vội dậy nhìn, thấy cửa hé một nửa. Chốc nghe tiếng giày nhỏ nhẹ, có ánh nến từ trong phòng ra. Nhìn lại, chính là Thanh Phụng. Bất ngờ thấy sinh, cô hoảng sợ lùi, đóng sập hai cánh cửa. Sinh quỳ dài thưa: "Tiểu sinh không tránh hiểm ác, thật vì nàng. May không có ai khác, được nắm tay cười một lần, chết cũng không hối." Cô ở xa nói: "Tình sâu tha thiết, thiếp há không biết? Nhưng gia pháp của chú rất nghiêm, không dám vâng mệnh." Sinh nài nỉ, nói: "Cũng không dám mong gần gũi, chỉ cần thấy mặt là đủ." Cô có vẻ bằng lòng, mở then ra, nắm cánh tay sinh kéo vào. Sinh mừng phát điên, cùng vào dưới lầu, ôm cô đặt lên gối. Cô nói: "May có duyên phận, qua đêm nay thì tương tư cũng vô ích." Hỏi: "Vì sao?" Đáp: "Chú sợ chàng ngông cuồng nên hóa làm quỷ dữ dọa, mà chàng không động. Nay đã chọn nơi khác ở, cả nhà đều chuyển đồ đến nhà mới, thiếp ở lại canh giữ, mai là đi." Nói xong muốn đi, bảo: "Sợ chú về." Sinh cố giữ, muốn cùng vui. Đang giằng co thì ông lão chợt vào. Cô hổ thẹn sợ hãi không còn chỗ trốn, cúi đầu tựa giường, vân vê đai áo không nói.
Ông lão giận nói: "Con tiện tỳ làm nhục môn hộ ta! Không mau đi, roi vọt theo sau!" Cô cúi đầu vội đi, ông lão cũng ra. Sinh theo sau nghe, thấy mắng nhiếc đủ điều. Nghe Thanh Phụng thút thít khóc, lòng sinh như cắt, nói lớn: "Tội ở tiểu sinh, liên quan gì Thanh Phụng? Nếu tha cho Phụng, dao cưa búa rìu tiểu sinh xin chịu thay!" Hồi lâu lặng im, sinh mới về ngủ. Từ đó dinh thự tuyệt không còn tiếng động. Chú sinh nghe chuyện lấy làm lạ, muốn bán nhà cho sinh ở, không tính giá. Sinh mừng, dắt cả nhà dọn đến. Ở hơn một năm, rất thoải mái, nhưng chưa từng quên Phụng giây phút nào.
Nhân ngày Thanh minh đi tảo mộ về, thấy hai con hồ nhỏ bị chó rượt. Một con chạy vào chỗ hoang, một con thì hoảng loạn trên đường. Nhìn thấy sinh, nó kêu thảm thiết quyến luyến, cụp tai rụt đầu, như xin cứu. Sinh thương, mở vạt áo, bế nó về. Đóng cửa, đặt lên giường, thì chính là Thanh Phụng. Mừng lắm, hỏi han. Cô nói: "Vừa nãy đùa với tì nữ, gặp tai nạn này. Nếu không có chàng, chắc đã chôn trong bụng chó. Mong đừng ghét thiếp vì khác loài." Sinh nói: "Ngày ngày nhớ nhung, hồn mộng đều vướng. Thấy nàng như được báu lạ, sao dám nói ghét!" Cô nói: "Đây là số trời, không vì lật đổ làm sao được theo chàng? Nhưng may là tì nữ ắt cho thiếp đã chết, có thể cùng chàng kết ước bền lâu." Sinh mừng, dọn riêng một nhà cho cô.
Hơn hai năm sau, sinh đang đọc sách ban đêm, Hiếu nhi bỗng vào. Sinh bỏ sách, ngạc nhiên hỏi từ đâu đến. Hiếu nhi phục xuống đất, bi thương nói: "Cha tôi gặp nạn bất ngờ, ngoài anh không ai cứu được. Cha định tự đến cầu xin, sợ không được nhận nên sai tôi đến." Hỏi: "Việc gì?" Đáp: "Công tử có biết Mạc Tam Lang không?" Đáp: "Là con nhà bạn của ta." Hiếu nhi nói: "Ngày mai ông ta sẽ đi qua, nếu mang theo hồ ly săn được, mong anh giữ lại." Sinh nói: "Nỗi nhục dưới lầu còn canh cánh, việc khác không dám dự. Muốn tôi góp sức mọn thì nhất thiết phải có Thanh Phụng đến!" Hiếu nhi rơi nước mắt: "Phụng muội đã chết hoang ba năm rồi!" Sinh phẩy áo: "Đã vậy thì hận càng sâu!" Cầm sách ngâm cao, chẳng thèm nhìn. Hiếu nhi đứng dậy, khóc không thành tiếng, che mặt đi.
Sinh đến chỗ Thanh Phụng, kể việc. Cô biến sắc: "Chàng có cứu không?" Đáp: "Cứu thì cứu; vừa nãy không nhận lời cũng chỉ để đền lại nỗi nhục trước đó." Cô mới mừng: "Thiếp mồ côi sớm, nương tựa chú mà nên người. Trước tuy bị tội, nhưng đó đúng là gia phép." Sinh nói: "Đúng vậy, nhưng khiến người ta không khỏi canh cánh. Nếu nàng thật chết, ta nhất định không cứu." Cô cười: "Nhẫn tâm thay!"
Hôm sau, Mạc Tam Lang quả đến, yên cương khảm bạc, ống tên da hổ, tùy tùng rất rầm rộ. Sinh ra cửa đón. Thấy thú săn được rất nhiều, trong đó có một con hồ đen, máu đỏ thấm lông; sờ vào thì da thịt còn ấm. Sinh nhân lấy cớ áo cừu rách, xin chắp vá. Mạc vui vẻ cởi tặng. Sinh liền đưa cho Thanh Phụng, rồi uống rượu với khách. Khách đi rồi, cô ôm hồ trong lòng, ba ngày sau tỉnh lại, biến lại thành ông lão. Ông vui mừng nhìn cô: "Ta vốn bảo mày chưa chết, nay quả đúng." Cô nói với sinh: "Chàng nếu nhớ thiếp, xin cho mượn lâu đài để thiếp được báo hiếu như quạ mớm mồi." Sinh nhận lời. Ông lão xấu hổ tạ từ rồi đi. Đêm đến, cả nhà quả nhiên đến. Từ đó như cha con một nhà, không còn nghi kỵ. Sinh ở thư phòng, Hiếu nhi thường cùng chuyện trò yến tiệc. Con chính thất của sinh dần lớn, bèn gửi cho ông lão dạy; ông dạy dỗ tuần tự có phép tắc, đúng bậc thầy.