Phương Đống ở Trường An là người có chút tài danh, nhưng tính khinh bạc, không giữ lễ nghi. Mỗi lần gặp phụ nữ rong chơi trên đường, anh thường buông lời trêu ghẹo, lẽo đẽo theo sau.
Hôm trước tiết Thanh minh, anh tình cờ đi bộ ra ngoại thành, thấy một cỗ xe nhỏ, diềm đỏ màn thêu, vài thị tỳ áo xanh thong thả đi theo. Trong đó một tỳ nữ cưỡi con ngựa nhỏ, nhan sắc tuyệt đẹp. Anh dần dần lại gần ngó. Thấy màn xe mở toang, bên trong có cô gái tuổi mười sáu, trang điểm đỏ rực, kiều diễm, từ trước đến nay chưa từng thấy. Mắt hoa thần đắm, anh lưu luyến không rời, khi trước khi sau, đi theo xe mấy dặm.
Bỗng nghe cô gái gọi tỳ nữ lại bên xe, nói: "Buông rèm xuống cho ta! Gã trai điên rồ nào cứ đến nhòm ngó mãi vậy?"
Tỳ nữ liền buông rèm, giận dữ trừng mắt nhìn anh: "Đây là tân nương của Thất lang ở Phù Dung thành về thăm cha mẹ, không phải hạng đàn bà nhà quê, đâu để tú tài nhìn ngó lung tung!" Nói xong, bốc nắm đất dưới bánh xe hất vào anh. Anh nheo mắt không mở ra được. Đưa tay áo lau mắt nhìn lại thì xe ngựa đã xa tít, kinh ngạc nghi hoặc mà quay về.
Anh thấy mắt khó chịu mãi. Nhờ người banh mi ra xem thì trên tròng mắt đã mọc một cái màng nhỏ, qua đêm càng nặng, nước mắt chảy ròng không ngừng. Màng dần lớn, mấy ngày đã dày như đồng tiền, con mắt phải nổi lên một vòng xoắn như vỏ ốc, trăm thứ thuốc đều vô hiệu. Anh buồn bực muốn chết, bắt đầu nghĩ đến chuyện sám hối. Nghe nói kinh Quang Minh giải được tai ách, anh cầm một quyển, nhờ người dạy tụng. Mới đầu còn bứt rứt, lâu dần tự yên. Sớm tối không việc gì, chỉ ngồi kiết già lần tràng hạt, giữ như thế một năm, muôn duyên đều lắng.
Bỗng nghe trong mắt phải có tiếng nói nhỏ như ruồi: "Tối đen như mực, chán chết người."
Trong mắt trái đáp lại: "Có thể cùng nhau đi chơi một chút cho hả giận."
Dần dần anh thấy trong hai lỗ mũi ngứa râm ran, hình như có vật gì bò ra, rời khỏi lỗ mũi mà đi, lâu sau mới trở về, rồi lại từ mũi chui vào. Trong hốc mắt lại có tiếng nói: "Đã lâu không ngó đến vườn đình, hoa châu lan chắc khô héo chết mất rồi."
Anh vốn ưa hoa lan thơm, trong vườn trồng nhiều, ngày nào cũng tưới. Từ khi mù, bỏ bê không hỏi tới. Chợt nghe câu ấy, anh vội hỏi vợ: "Hoa lan sao lại héo chết?" Vợ hỏi sao anh biết, anh kể rõ cớ sự. Vợ chạy ra xem, hoa quả nhiên đã khô héo, rất lấy làm lạ.
Anh lặng lẽ ngồi trong phòng, thấy có những người tí hon từ trong mũi anh bước ra, to chưa bằng hạt đậu, lăng xăng ra cửa đi mất, xa dần rồi không thấy đâu nữa. Chốc lát lại cùng nhau nắm tay trở về, bay lên mặt, như ong kiến chui vào tổ. Như vậy hai ba ngày.
Lại nghe mắt trái nói: "Đường hầm quanh co, đi lại không tiện lắm, chi bằng tự mở cửa."
Mắt phải đáp: "Vách tôi dày, khó lắm."
Mắt trái nói: "Để tôi thử mở, rồi sẽ cùng anh đi."
Anh liền thấy trong hốc mắt trái như có gì cào rách ngầm. Một lát, mở mắt nhìn, bỗng thấy rõ đồ vật. Anh mừng rỡ báo vợ. Vợ xem kỹ, thấy lớp màng mỡ đã rách một khe nhỏ, con ngươi đen lấp lánh, chỗ rách như hạt tiêu nứt vỏ. Qua một đêm, màng tan hết. Nhìn kỹ, hóa ra là mắt có hai con ngươi. Nhưng mắt phải vẫn xoắn như cũ, mới biết hai con ngươi cùng ở chung một hốc. Anh tuy chột một mắt, nhưng nhìn còn rõ hơn người đủ cả hai mắt.
Từ đó anh càng biết giữ mình, người trong làng gọi là bậc đức độ.
Dị Sử thị nói: Trong làng có một kẻ sĩ cùng hai người bạn đi trên đường, từ xa thấy một thiếu phụ cưỡi lừa đi phía trước, bèn đùa ngâm rằng: "Có người đẹp kia hề," rồi ngoảnh lại bảo hai bạn: "Đuổi theo!" Họ cùng cười đùa phóng ngựa. Chốc sau đuổi kịp, hóa ra là con dâu của chính mình. Anh ta thẹn rũ mặt, lặng thinh không nói. Hai người bạn giả như không biết, bình phẩm rất thô tục. Kẻ sĩ ngượng ngùng, ấp úng nói: "Đây là vợ con trai cả của tôi." Mọi người đều cười thầm mà tan. Kẻ khinh bạc thường tự làm nhục mình, thật đáng cười. Còn như bị bụi lấp mắt mà mù, lại là báo ứng thảm khốc của quỷ thần. Phù Dung thành chủ chẳng biết là thần nào, phải chăng Bồ Tát hiện thân? Thế nhưng chàng tí hon trong mắt kia tự mở cửa cho mình, quỷ thần tuy ác, há chẳng từng cho người ta cơ hội tự sửa mình sao.